Archival resources online szukajwarchiwach.pl

Naczelnik Powiatu Kaliskiego

Archiwum Państwowe w Kaliszu
- brak danych - 1915-1918 [1919]
- brak danych - 1915 - 1918
- brak danych - tak
administracja ogólna - władze powiatowe, okręgowe polski
niemiecki
inwentarz drukowany Yes - brak danych -
Po wybuchu I wojny światowej i wyparciu Rosjan z Kongresówki władzę na okupowanym terenie sprawowała armia niemiecka (komendy etapów, od stycznia 1915 r. Naczelne Dowództwo Wschodu), której podporządkowano tworzącą się równocześnie administrację cywilną (Zarząd Cywilny, naczelnicy powiatów). W sierpniu 1915 r. utworzono Generał-Gubernatorstwo w Warszawie jako centralną władzę wojskową i cywilną w tej części Królestwa Polskiego, która na mocy porozumienia z Austro-Węgrami, przypadła Niemcom. Generalnemu Gubernatorowi podporządkowano Zarząd Cywilny (z naczelnikiem administracji cywilnej na czele), gubernatora Warszawy, 11 gubernatorów wojskowych (m.in. w Kaliszu) oraz liczne inspektoraty i urzędy. Gubernatorzy wojskowi byli dowódcami wojskowymi, których zadaniem było utrzymanie porządku i bezpieczeństwa na podległym im terenie, i w tym zakresie podlegały im także władze cywilne tj. naczelnicy powiatów i wójtowie. Kompetencje Zarządu Cywilnego obejmowały ogólną administrację kraju, zarząd komunalny, sprawy polityczne, sanitarne, weterynaryjne, wyznaniowe, policyjne, oświatę, kulturę, finanse, sądownictwo cywilne, budowę i naprawę dróg, sprawy cenzury, wydawanie pozwoleń na broń, urządzanie zgromadzeń, zakładanie organizacji i związków. Zadania Zarządu w terenie realizował naczelnik powiatu (Kreischef) i podległy mu urząd powiatowy, który obejmował najczęściej dwa lub więcej dawnych powiatów. W 1916 r. wydano tzw. ordynację powiatową, na podstawie której powołano sejmiki powiatowe, jako ciała doradcze. Zajmowały się one: opieką społeczną, sprawami zdrowia, rolnictwa, przemysłu i handlu, lokalnymi drogami. Na czele sejmiku stał naczelnik powiatu, który był także jego organem wykonawczym i reprezentował go na zewnątrz. Naczelnikowi podlegał również samorząd gminny, sądy gminne oraz miejscowe szkolnictwo podstawowe i średnie (w tym obszarze wspierał go powiatowy inspektor szkolny i wydział szkolny). Władze powiatowe mogły także wydawać rozporządzenia policyjne obwarowane sankcjami karnymi (do 500 rubli grzywny i 1 roku pozbawienia wolności).
Armia niemiecka zajęła Kalisz w sierpniu 1914 r. Od maju 1915 r. w mieście była siedziba Zarządu Cywilnego, przeniesiona później do Warszawy. Powstały urząd powiatowy obejmował powiat kaliski i turecki. Dzielił się na wydziały: gospodarczy, paszportowy, spraw komunalnych, podatkowy, karny, spraw kościelnych, spraw stemplowych, wojskowo-aprowizacyjny, budowlano-policyjny i budowlany. Naczelnikowi podlegał również lekarz powiatowy, weterynarz i inspektor szkolny. W Turku utworzono ekspozyturę urzędu powiatowego z zastępcą naczelnika na czele (Vertreters). Mieścił się tutaj także inspektorat leśny obejmujący powiaty: kaliski, koniński, słupecki i turecki. Okupacja niemiecka zakończyła się 11 listopada 1918 r. Następnego dnia większość urzędów znalazła się w rękach polskich, a niemiecki naczelnik powiatu opuścił miasto.
1) Administracja ogólna: spis akt, sprawy organizacyjne i personalne, urzędnicy gminni (sygn. 1-17; 1915-1918).
2) Sejmik Powiatowy: wybory, protokoły z posiedzeń (sygn. 18-26; 1916-1918).
3) Sprawy finansowe: budżety, posiedzenia z Komisji Finansowej, fundacje (sygn. 27-42; 1915-1918).
4) Sprawy zdrowia: sprawy ogólne, personalne, apteki, służba zdrowia, zakłady lecznicze, choroby zakaźne i weneryczne, sprawy higieny, oględziny zwłok, kontrole sanitarne, komitety żywnościowe (sygn. 43-92; 1915-1918).
5) Opieka społeczna: legioniści, wsparcie dla ubogich, zakłady opiekuńcze (sygn. 93-108; 1915-1918).
6) Handel i przemysł: sprawozdania, statystyka (sygn. 109-115; 1915-1918).
7) Szkody wojenne: statystyka, odbudowa Kalisza (sygn. 116-118a; 1915-1918).
8) Budowa dróg: protokoły Komisji Budowy Dróg, budowa dróg, śluzy rzeczne (sygn. 119-129; 1915-1918).
9) Kolej i poczta: protokoły Komisji Kolejowej, budowa linii (szeroko- i wąskotorowych) i dworców kolejowych, żegluga rzeczna, elektrownia w Turku, sprawy pocztowe (sygn. 130-150; 1915-1918).
10) Sprawy sądowe: sprawy organizacyjne i personalne (sygn. 151-158; 1915-1918).
11) Sprawy policyjne: sprawy organizacyjne, posterunki policyjne, cenzura, areszt, nielegalny handel, dywersja, nadzór nad drukarniami, organizacjami społecznymi i gospodarczymi, sprawy bezpieczeństwa, straże pożarne, policja sanitarna (sygn. 159-280; 1915-1918).
12) Ubezpieczenie od ognia (sygn. 281-282; 1915-1918).
13) Sprawy wojskowe: statystyka, rekwizycje, reglamentacja (sygn. 283-290; 1915-1918).
14) Sprawy kościelne i szkolne: protokoły Komisji Oświatowej, rady szkolne, kościoły ewangelickie, gmina żydowska (sygn. 291-298; 1915-1918).
15) Sprawy kultury: teatr, kino, biblioteki (sygn. 299-301; 1915-1918).
16) Rolnictwo: protokoły Komisji Rolnej, statystyka (sygn. 302-306; 1916-1918).
17) Leśnictwo: plany gospodarcze, myślistwo, rybołówstwo (sygn. 307-312; 1915-1918).
18) Kasy oszczędności: działalność kas, dane statystyczne (sygn. 313-327; 1915-1918).
19) Nabytki ziemi: posiedzenia komisji, kredyty bankowe na zakup ziemi (sygn. 328-334; 1916-1918).
20) Zarządzenia: zarządzenia własne i władz zwierzchnich (m.in. afisze) (sygn. 335-346; 1915-1918).
Cały zespół jest zdigitalizowany.

Amount of archival material

347

347

0

2.60

2.60

0.00

Amount of non-archival material

0

0.00

- brak danych -