Archival resources online szukajwarchiwach.pl

Starostwo Powiatowe w Kaliszu

Archiwum Państwowe w Kaliszu
- brak danych - 1918-1939
- brak danych - 1918 - 1939
- brak danych - tak
administracja ogólna - władze powiatowe, okręgowe polski
indeks geograficzny No - brak danych -
indeks rzeczowy No - brak danych -
inwentarz książkowy Yes sygn. 1-600; brak sygn. 19
Organizacja władz administracyjnych I instancji w II Rzeczypospolitej przebiegała odmiennie w poszczególnych zaborach. W byłym zaborze rosyjskim okólnik Ministra Spraw Wewnętrznych z 3 lutego 1919 r. ustanowił naczelnikiem administracji w powiecie komisarza ludowego (zwanego od 10 IV 1919 r. powiatowym komisarzem rządowym). Komisarz reprezentował w terenie władzę państwową, kierował urzędem powiatowym, wykonywał nadzór nad samorządem miejskim i wiejskim w granicach przewidzianych prawem, był zwierzchnikiem powiatowej służby bezpieczeństwa publicznego oraz podporządkowanych urzędowi powiatowemu urzędów i instytucji państwowych oraz udzielał pomocy urzędom podległym innym ministerstwom (Dz. Urz. MSW, nr 5, poz. 178). Rozporządzenia Rady Ministrów z 28 sierpnia i 13 listopada 1919 r. (Dz. U., nr 72, poz. 426 i nr 90 poz. 489) powoływały do życia starostwo, jako władzę administracji ogólnej I instancji w powiecie. Do jego kompetencji należały sprawy: wojskowe (mobilizacyjne, poborowe, świadczeń na rzecz wojska), związków i stowarzyszeń, kosztów leczenia, bezpieczeństwa publicznego (nadzór nad zgromadzeniami, policja obyczajowa, meldunki, paszporty), wyznaniowe, opieki społecznej, ochrony pracy, aprowizacyjne, zdrowotności publicznej, przemysłowe i handlowe, ochrony i popierania rolnictwa, weterynaryjne, polowania i rybołówstwa, budownictwa lądowego, wodnego, dróg kołowych, pomiarów i ruchu turystycznego, ewidencja ludności, nadzór nad prasą i widowiskami, sprawy odnoszące się do posiadania, noszenia i handlu bronią i amunicją oraz wszelkie sprawy administracji państwowej, które nie zostały przekazane innym organom państwowym lub samorządowym. Na czele starostwa stał starosta, który był przedstawicielem władzy państwowej w powiecie, mianowany przez ministra spraw wewnętrznych, a podległy wojewodzie.
Jednolitą dla całego kraju organizację starostw wprowadziły: rozporządzenie Prezydenta RP z 19 stycznia 1928 r. (tekst jednolity: Dz.U., 1936, nr 80, poz. 555) oraz rozporządzenie wykonawcze Ministra Spraw Wewnętrznych z 30 czerwca 1930 r. (Dz.U., nr 55, poz. 464). Starosta był na obszarze powiatu przedstawicielem rządu, sprawującym z tego tytułu funkcje przekazane mu rozporządzeniem z 1928 r. lub inne, specjalnie zlecone przez rząd. Był również szefem administracji ogólnej tj. administracji spraw wewnętrznych oraz innych działów administracji bezpośrednio zespolonych we władzach administracji ogólnej. Swoje zadania starosta załatwiał osobiście, poprzez starostwo lub inne podległe mu urzędy. Głównym zadaniem starosty było zapewnienie bezpieczeństwa i porządku publicznego przy pomocy podległym mu organów policji państwowej. Wydawał im polecenia oraz kontrolował działalność. Starosta sprawował także orzecznictwo karno-administracyjne w sprawach wykroczeń oraz stał na czele wydziału powiatowego, który był organem wykonawczym samorządu powiatowego.
Na podstawie rozporządzenia z 1930 r. wojewoda łódzki wydał 9 grudnia 1930 r. jednolity statut organizacyjny starostw województwa łódzkiego (Łódzki Dziennik Wojewódzki, nr 26, poz. 319). Starostwa dzieliły się na referaty: 1) ogólny - obejmujący sprawy wynikające ze stanowiska starosty jako reprezentanta rządu; 2) organizacyjny - obejmujący sprawy dotyczące wewnętrznej organizacji starostwa oraz innych organów i urzędów podległych staroście, czuwanie nad ogólnym biegiem urzędowania, sprawy osobowe, szkoleniowe, nadzór ogólny nad kancelarią starostwa; 3) bezpieczeństwa - obejmujący sprawy polityczne, bezpieczeństwa i porządku publicznego; 4) administracyjny - obejmujący sprawy o przeważającym charakterze administracyjno-prawnym, jak sprawy wodno-prawne, sprawy kultury i sztuki, metrykalne, zamiany nazwisk, wyznaniowe, sekt religijnych i bezwyznaniowców, przynależności i obywatelstwa, przemysłowe, rybackie, łowieckie, rolne, wyznaniowe, aprowizacyjne, postępowania przymusowego w administracji itp.; 5) wojskowy - obejmujący sprawy z zakresu uzupełnienia i zaopatrzenia armii, sprawy mobilizacji, poborowych, świadczeń na rzecz wojska, ewidencji pojazdów mechanicznych, zwierząt pociągowych, wozów i rowerów, sprawy wychowania fizycznego i przysposobienia wojskowego; 6) karno-administracyjny - obejmujący orzecznictwo i politykę karno-administracyjną; 7) opieki społecznej - obejmujący sprawy opieki społecznej zakładowej i pozazakładowej, sprawy fundacji, nadzoru nad stowarzyszeniami i związkami o celach opieki społecznej, pomoc dla bezrobotnych, sprawy ubezpieczeń społecznych; 8) sanitarny - obejmujący sprawy nadzoru nad działalnością organów i instytucji państwowych i samorządowych oraz prywatnych w dziedzinie zdrowia publicznego, sprawy higieny społecznej, zwalczanie chorób zakaźnych, sprawy pomocy lekarskiej dla funkcjonariuszy państwowych, opinii i orzeczeń lekarskich; 9) budżetowo-gospodarczy - obejmujący sprawy budżetowe, rachunkowe i gospodarcze starostwa; 10) budowlany - obejmujący sprawy administracji, budowy i remontu gmachów państwowych, wydawanie opinii fachowych w sprawach budowlanych, sprawy statystyki budowlanej, wydawania pozwoleń zezwoleń na budowle w strefie nadgranicznej; 11) weterynaryjny - obejmujący sprawy nadzoru państwowego w zakresie wykonywania przepisów weterynaryjnych; 12) ochrony lasów - obejmujący sprawy zagospodarowania i ochrony lasów, nadzoru nad obiektami leśnymi i zalesienia nieużytków; 13) spraw inwalidów wojennych - obejmujący sprawy rejestracji, statystyki, leczenia, szkolenia i komisji wojskowo-lekarskiej dla inwalidów wojennych oraz zaopatrzenia wdów i sierot po nich. Przy czym referat inwalidów wojennych starostwa kaliskiego obejmował także powiaty: kolski, koniński, słupecki i turecki. W Starostwie w Sieradzu miał natomiast siedzibę III obwodowy komisarz ochrony lasów dla powiatów: kaliskiego, sieradzkiego i wieluńskiego. W 1936 r. dołączono do niego jeszcze powiaty koniński i turecki, a siedzibę komisarza przeniesiono do Kalisza (ŁDzW, 1936, nr 15, poz. 238). W styczniu 1934 r., na podstawie rozporządzenia Prezydenta RP z 27 października 1933 r. (Dz.U., 1933, nr 85, poz. 635), nastąpiło zespolenie urzędów ziemskich z władzami administracji ogólnej, a ich kompetencje przejęły referaty rolnictwa i reform rolnych zajmujące się sprawami przebudowy ustroju rolnego oraz opieki nad rolnictwem (Dz. Urz. Ministerstwa Spraw Wewnętrznych, 1934, nr 9, s. 271-276). Przedmiotowy referat starostwa kaliskiego swoją właściwością obejmował także powiaty sieradzki i łaski (Łódzki Dziennik Wojewódzki, 1933, nr 26, poz. 363). 1 kwietnia 1936 r. w starostwach utworzono jeszcze referaty melioracyjne załatwiające sprawy wodno-melioracyjne wchodzące dotychczas w zakres zadań administracji rolnictwa i reform rolnych. Referat melioracyjny Starostwa Powiatowego w Kaliszu obejmował swoją działalnością także powiat turecki (Dz. Urz. Ministerstwa Spraw Wewnętrznych, 1936, nr 13, s. 214-218).
Starostwo Powiatowe w Kaliszu, obejmowało powiat kaliski, który z dniem 1 kwietnia 1938 r. został przeniesiony z województwa łódzkiego do poznańskiego (Dz.U., 1937, nr 46, poz. 350).
1) Referat Ogólny: przejęcie majątku skarbowego od władz niemieckich, przepisy i zarządzenia ogólne, reprezentacja rządu, udział starosty w uroczystościach, zebrania periodyczne, współpraca z administracją niezespoloną, akcje społeczne kierowane i popierane przez starostę, zarządzenia wewnętrzne, odznaczenia i ordery, inwentarz Starostwa (sygn. 1-26; 1918-1939).
2) Referat Organizacyjny: przepisy i zarządzenia ogólne, podział administracyjny, ogólne dane o powiecie, roki urzędowe, organizacja Starostwa, wykaz darów premiera Feliksa Sławoj Składkowskiego dla powiatu (sygn. 27-52; 1919-1939).
3) Referat Bezpieczeństwa: przepisy i okólniki w przedmiocie bezpieczeństwa i porządku publicznego, wybory Sejmu i Senatu, sprawozdania sytuacyjne starosty, nadzór nad organizacjami politycznymi, społecznymi i zawodowymi, strajki, nadzór nad prasą i drukarniami, zebrania publiczne, Straż Obywatelska, przestępczość kryminalna, cudzoziemcy, policja budowlana, zezwolenia na broń, włóczęgostwo (sygn. 53-190, 567-587, 589-599; 1918-1939).
4) Referat Administracyjny: nadania i utrata obywatelstwa polskiego, wybory do samorządu terytorialnego, spisy ludności, statystyka ruchu naturalnego, zmiana nazwisk, sprawy wyznaniowe, gmina żydowska, kultura i sztuka, sprawy wodne, przemysłowe i rzemieślnicze, statystyka przemysłowa oraz rolna, aprowizacja, transport (sygn. 191-269; 1919-1939).
5) Referat Wojskowy: przepisy i zarządzenia ogólne, statystyka poborowa, straż graniczna, wychowanie fizyczne i przysposobienie wojskowe (sygn. 270-280; 1921-1937).
6) Referat Karno-Administracyjny: zarządzenia, statystyka wykroczeń administracyjnych (sygn. 281-282; 1931-1938).
7) Referat Opieki Społecznej: przepisy i zarządzenia ogólne, nadzór nad stowarzyszeniami, związkami i zakładami opieki społecznej, fundacje i darowizny, opieka nad dziećmi, emigrantami i reemigrantami, walka z nielegalnym pośrednictwem pracy, pomoc dla bezrobotnych, sprawozdania aprowizacyjne (sygn. 283-304; 1920-1939).
8) Referat Budowlany: plany techniczne budynków (sygn. 305; 1922-1924).
9) Referat Sanitarny: sprawy lekarza powiatowego, zarządzenia sanitarne, zakłady lecznicze i ośrodki zdrowia, higiena szkolna i zakładów leczniczych, Komisja Sanitarno-Obyczajowa, prostytucja, statystyka sanitarna (sygn. 306-327; 1919-1938).
10) Referat Weterynaryjny: sprawozdania lekarza weterynaryjnego (sygn. 328; 1919-1924).
11) Referat Ochrony Lasów: plany i programy gospodarcze lasów prywatnych i miasta Kalisza, sprawozdania i statystyka (sygn. 329-392; 1919-1929).
12) Referat Inwalidów Wojennych: sprawozdania opisowe i statystyczne (sygn. 393-400; 1925-1938).
13) Referat Rolnictwa i Reform Rolnych: sprawy organizacyjne referatu, przepisy i zarządzenia, wykonanie reformy rolnej (głównie parcelacje), obrót ziemią, sprawozdawczość i statystyka rolna, sprawy własnościowe (sygn. 401-566, 588; 1920-1939).
Zmikrofilmowano sygn. 1, 27, 55, 56, 61, 63, 66, 69, 70, 78-80, 82, 86, 90, 92, 149, 154-167, 171, 200-202, 215-223, 233, 242, 576-578 (OK 6893-6937 i 6970)

Amount of archival material

599

599

0

3.80

3.80

0.00

Amount of non-archival material

0

0.00

- brak danych -