Choose language:

State archives within Integrated Archival Information System

Archiwum Państwowe w Lublinie

Zespół

35/1074/0

 

Title of the fond

Narodowe Siły Zbrojne Okręg III Lublin

Former title of the fond

brak danych

Foreign language title of the fond

brak danych

Name of creator

brak danych

Dates

[1940-1941]1942-1945[1946-1950]

Access

Yes

Dates

1940 - 1950

Languages

niemiecki
polski
rosyjski

Amount of archival material

39
0.13
39
0.13
0
0.00

Amount of non-archival material

0
0.00

Dates of non-archival material

brak danych

Category

wojsko i organizacje paramilitarne - -

Bibliography

Caban I., Okręg Armii Krajowej Lublin, Lublin 1996; Caban I., Mańkowski Z., Związek Walki Zbrojnej-Armia Krajowa w okręgu lubelskim 1939-1944, cz. 1: Zarys monograficzny, cz. 2: Dokumenty, Lublin 1971; Narodowe Siły Zbrojne. Materiały z sesji naukowej poświęconej historii Narodowych Sił Zbrojnych. Warszawa 25 października 1992 roku, red. P. Szucki, Warszawa 1994.

Finding aids

inwentarz książkowy
yes
ZoSIA

History of the creator

Narodowe Siły Zbrojne (NSZ) siła zbrojna Stronnictwa Narodowego (SN) powstały 20 września 1942 r. w wyniku rozmów kierownictwa SN i dowództwa Narodowej Organizacji Wojskowej (NOW) z dowództwem Armii Krajowej (AK) o scaleniu NOW z AK. O powstaniu NSZ zdecydowała grupa rozłamowa w NOW. W skład organizacji weszły m.in. Związek Jaszczurczy, Narodowo-Ludowa Organizacja Wojskowa, Polski Obóz Narodowo-Syndykalistyczny, Zakon Odrodzenia Polski, Zbrojne Pogotowie Narodu, Legion Unii Narodów Słowiańskich, Narodowa Konspiracja Niepodległości, Konfederacja Zbrojna i wiele innych organizacji. NSZ uznawały zwierzchność rządu Rzeczypospolitej Polskiej na emigracji dysponując własnym kierownictwem politycznym Tymczasową Narodową Radą Polityczną. 31 marca 1944 r. w wyniku prowadzonych w latach 1943-1944 rozmów z AK podpisano umowę scaleniową. NSZ stało się formalnie częścią AK. Okręg III Lublin NSZ powstał wiosną 1943 r. Podlegał Inspektoratowi Ziem Południowo-Zachodnich. W lipcu 1944 r. w wyniku reorganizacji i powstania Komendy Ziem Wschodnich na obszarach wyzwolonych otrzymał nr XVI. Odtąd podlegał Obszarowi NSZ-Wschód. Komenda Okręgu obejmowała 7 wydziałów, Okręgowe Kierownictwo Akcji Specjalnej, Wojskowy Sąd i Wojskową Prokuraturę Okręgową. Okręg obejmował dwa podokręgi zachodni nr 1 i wschodni nr 2, podzielone na 10 komend powiatowych: nr 1 Lublin (10 sierpnia 1944 r. wyodrębniono miasto Lublin - samodzielny rejon na prawach komendy powiatowej), nr 2 Janów Lubelski, nr 3 Chełm (potem nr 23), nr 4 Puławy, nr 5 Biłgoraj, nr 6 Zamość, nr 7 Krasnystaw, nr 8 Lubartów, nr 9 Tomaszów Lubelski i nr 10 Hrubieszów. Umowa scaleniowa z 31 marca 1944 r. wprowadzona w życie „Rozkazem ogólnym nr 2” z 19 czerwca 1944 r. objęła praktycznie całość NSZ w Okręgu. NSZ zostało zdezorganizowane w wyniku trwających pod koniec 1944 r. i w 1945 r. aresztowań. Ocalałe struktury podporządkowano Narodowemu Zjednoczeniu Wojskowemu (NZW). Zakończenie ich zorganizowanej działalności nastąpiło wraz z aresztowaniami w okresie lipiec-październik 1945 r. Po tym okresie na terenie Okręgu działały nadal drobne grupy i oddziały zbrojne używające nazwy NSZ i NSZ i nawiązujące do tradycji tych organizacji. Celem NSZ zgodnie z deklaracją z lutego 1943 r. była walka o niepodległe państwo z granicami zachodnimi na Odrze i Nysie, z okupantem niemieckim i dywersją komunistyczną, udział w powstaniu zbrojnym w uzgodnieniu z aliantami, pod rozkazami Komendanta Głównego AK. W związku z wkroczeniem armii radzieckiej postanowiono nie przystępować do działań zbrojnych i wycofać oddziały NSZ na zachód. Na czele organizacji stał komendant główny posiadający sztab z szefem sztabu. W skład sztabu podzielonego na piony Dowodzenia, Administracyjny i Kwaterę Główną wchodziły oddziały: I ogólnoorganizacyjny, II Centralna Służba Wywiadowcza, III operacyjno-wyszkoleniowy (podlegał mu wydział Akcji Specjalnej, od grudnia 1943 r. Kierownictwo Akcji Specjalnej), IV zaopatrzenia, V łączności, VI oświatowo-wychowawczy, VII finansowy i służby np. kancelaria sztabu, kompania gospodarcza itd. Struktura terytorialna opierająca się na podziale administracyjnym z okresu przedwojennego obejmowała inspektoraty Ziem Zachodnich, Centralnych, Północnych, Południowo-Zachodnich, Południowo-Wschodnich, podzielone na 17 okręgów. Te dzieliły się na powiaty, czasem też podokręgi i rejony.

Scope and content

Instrukcje, rozkazy, odezwy, sprawozdania, korespondencja, 1943-1945, 1950 - 14 j.a. (sygn. 1-13)
Wykazy broni i stanu osobowego, 1944-1945 - 1 j.a. (sygn. 14)
Sprawy karne, 1944 - 1 j.a. (sygn. 15)
Nakazy i ostrzeżenia, 1945-1946 - 1 j.a. (sygn. 16)
Sprawy finansowo-rozliczeniowe, 1944-1945 - 1 j.a. (sygn. 17)
Materiały ideowo-propagandowe, [ok. 1943-1944] - 1 j.a. (sygn. 18)
Materiały różne, 1943 - 2 j.a. (sygn. 19-20)
Druki ulotne, [ok. 1943-1944] - 3 j.a. (sygn. 21-23)
Prasa konspiracyjna, 1940-1944 - 15 j.a. (sygn. 24-39)

Additional information

brak danych
Brak jednostek