Archival resources online szukajwarchiwach.pl

Zrzeszenie "Wolność i Niezawisłość" Okręg Lubelski

Archiwum Państwowe w Lublinie
- brak danych - [1944]1945-1947[1948-1953]
- brak danych - 1944 - 1953
- brak danych - częściowo
wojsko i organizacje paramilitarne - sztaby, dowództwa terytorialne polski
niemiecki
rosyjski
inwentarz książkowy Yes ZoSIA
Rozwiązaną 19 stycznia 1945 r. Armię Krajową (AK) zastąpiła kadrowa struktura "Niepodległość" ("NIE"). Rozwiązano ją 7 kwietnia 1945 r. w związku z aresztowaniem kierownictwa. 7 maja 1945 r. z inicjatywy rządu Rzeczpospolitej Polskiej na emigracji i Naczelnego Wodza Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie powołano Delegaturę Sił Zbrojnych na Kraj (DSZ). Miała ona na celu przede wszystkim doprowadzenie do demobilizacji oddziałów zbrojnych byłej AK. 5-6 sierpnia DSZ została rozwiązana w związku z utratą międzynarodowego uznania przez rząd emigracyjny i powstania w Polsce Tymczasowego Rządu Jedności Narodowej. 2 września 1945 r. powołano Ruch Oporu bez Wojny i Dywersji "Wolność i Niezawisłość" zwany Zrzeszeniem "Wolność i Niezawisłość" (WiN). Organizacja mająca mieć cywilno-polityczny charakter kierowana była przez cztery Zarządy Główne - I wrzesień-październik 1945 r., II październik 1945-październik 1946, III październik 1946-styczeń 1947, IV styczeń-listopad 1947. 28 listopada 1947 r. WiN formalnie przestało istnieć. W Okręgu Lubelskim nie istniała "NIE". Do maja 1945 r. Okręg funkcjonował pod nazwami Ruch Oporu Armii Krajowej, Zbrojny Ruch Oporu, Wojskowy Związek Samoobrony, Podziemna Armia Polska, Ruch Oporu, Obywatelski Ruch Oporu. Następnie podlegał Obszarowi Centralnemu DSZ i WiN. Komenda Okręgu i jej struktury terenowe zachowały charakter wojskowy składając się z komendanta, zastępcy, szefów sztabu, wywiadu, propagandy, łączności, opieki podziemnej „Opus”, komórki legalizacyjnej, drukarni, służby kurierskiej, zaopatrzenia. Do koordynowania akcji oddziałów zbrojnych tworzono funkcje komendantów dywersji. Właściwość terytorialna obejmowała województwo lubelskie w granicach zgodnych z podziałem wytworzonym w okresie istnienia AK z uwzględnieniem zmian powojennych. Komendzie Okręgu podlegało pięć inspektoratów: Biała Podlaska (obwody Biała Podlaska, Łuków, Radzyń Podlaski, Siedlce), Chełm (Chełm, Krasnystaw, Włodawa), Lublin (Lubartów, Lublin-miasto, Lublin-powiat), Puławy (Garwolin, Kraśnik, Puławy), Zamość (Biłgoraj, Hrubieszów, Tomaszów Lubelski, Zamość). W drugiej połowie 1945 r. doszło do rozmów z przedstawicielami organów bezpieczeństwa dotyczących ujawnienia organizacji. Nie przyniosły one oczekiwanych rezultatów. W latach 1946-1947 prowadzono intensywną działalność propagandową zwłaszcza podczas tzw. referendum ludowego 30 czerwca 1946 r. i wyborów do Sejmu Ustawodawczego 19 stycznia 1947 r., wywiadowczą i samoobronę. Na początku 1947 r. wobec przegrania przez PSL wyborów, ogłoszenia przez władze amnestii 22 lutego 1947 r., utraty kontaktu z kierownictwem WiN, penetracją struktur przez organa bezpieczeństwa i postępującym rozbiciem oddziałów zbrojnych zdecydowano się na ujawnienie, przeprowadzone w okresie marzec-kwiecień 1947 r. Doprowadziło ono do formalnej likwidacji Okręgu. Pojedynczy członkowie i struktury kontynuowały działalność w latach 1948-1956, w pewnych przypadkach nadal używając nazwy WiN. Komenda Okręgu, 1945-1947 - 44 j.a. (sygn. 1-44)
Inspektorat Biała Podlaska - Obwody Biała Podlaska, Łuków, Radzyń Podlaski, Siedlce, 1945-1947 - 37 j.a. (sygn. 45-83)
Inspektorat Chełm - Obwody Chełm, Krasnystaw, Włodawa, 1945-1947 - 9 j.a. (sygn. 84-91)
Inspektorat Lublin - Obwody Lubartów, Lublin-miasto, Lublin-powiat, [1944] 1945-1947 [1948-1951] - 16 j.a. (sygn. 92-108)
Inspektorat Puławy - Obwody Kraśnik, Puławy, 1945-1947 - 25 j.a. (sygn. 109-134)
Inspektorat Zamość - Obwody Biłgoraj, Hrubieszów, Tomaszów Lubelski, Zamość, 1945-1946 - 57 j.a. (sygn. 135-192)
Broszury, 1945 - 6 j.a. (sygn. 193-198)
Druki ulotne, 1945-1947 [1948-1951] - 184 j.a. (sygn. 199-382)
Wiersze i piosenki, [ok. 1945-1946] - 1 j.a. (sygn. 383)
Komunikaty z nasłuchu radiowego, [1944] 1945 - 2 j.a. (sygn. 384-385)
Prasa konspiracyjna, 1945-1946 - 34 j.a. (sygn. 386-420)
Fotografie, [ok. 1945-1949] - 8 j.a. (sygn. 421-428)
Oddział partyzancki WiN Taraszkiewicza Leona ps. "Jastrząb" i Taraszkiewicza Edwarda ps. "Żelazny" i organizacje nawiązujące do tradycji WiN, 1945-1947 [1950-1953] - 68 j.a. (sygn. 429-497)
Zespół zawiera również 148 tłoków pieczętnych, wzorów tłoków, datowniki, poduszki do stempli pomieszczone w dwóch pudłach, które nie wliczono do metrażu zespołu. Zamienniki (odciski stempli) pomieszczono w seriach aktowych sygn. 12-39, 41, 451-495, 497.
W wyniku opracowania poprzez dzielenie jednostek wzrósł metraż akt do ilości 1,23 mb
No. Name Units Dates Number of scans
Units without series 0 0
1 Komenda Okręgu 44 1945-1974 741
2 Inspektorat Biała Podlaska 7 1945-1946 156
2.1 Obwód Biała Podlaska 11 1945-1947 123
2.2 Obwód Łuków 8 1945-1947 72
2.3 Obwód Radzyń Podlaski 9 1945-1946 137
2.4 Obwód Siedlce 4 1946-1946 53
3 Inspektorat Chełm 4 1945-1946 25
3.1 Obwód Chełm 1 1945-1945 11
3.2 Obwód Krasnystaw 2 1945-1946 8
3.3 Obwód Włodawa 1 1
4 Inspektorat Lublin 3 1945-1946 29
4.1 Obwód Lubartów 7 1945-1951 13
4.2 Obwód Lublin-miasto 2 1945-1946 2
4.3 Obwód Lublin-powiat 5 1944-1947 16
5 Inspektorat Puławy 9 1945-1974 259
5.1 Obwód Kraśnik 4 1945-1945 9
5.2 Obwód Puławy 13 1945-1946 66
6 Inspektorat Zamość 11 1945-1946 240
6.1 Obwód Biłgoraj 11 1945-1946 237
6.2 Obwód Hrubieszów 4 1945-1945 19
6.3 Obwód Tomaszów Lubelski 13 1945-1945 819
6.4 Obwód Zamość 19 1945-1945 780
7 Broszury 6 131
8 Druki ulotne 0 0
8.1 Ulotki i odezwy różnych dowództw i struktur podziemia niepodległościowego skierowane do członków podziemia 4 7
8.2 Ulotki różnych dowództw i struktur podziemia niepodległościowego, grup politycznych oraz innych struktur i osób skierowane do społeczeństwa polskiego o różnej treści 60 127
8.3 Ulotki charakteryzujące ustrój komunistyczny, przywódców, członków i struktury partii komunistycznej, organy bezpieczeństwa i porządku publicznego 33 49
8.4 Ulotki skierowane do przywódców Rządu Rzeczypospolitej Polskiej i Wojska Polskiego na emigracji oraz dotyczące tradycji i osiągnięć Wojska Polskiego 6 14
8.5 Ulotki skierowane do dowództwa i żołnierzy Wojska Polskiego podporządkowanego władzom komunistycznym 12 57
8.6 Ulotki dotyczące referendum ludowego w dniu 30 czerwca 1946 r. 24 50
8.7 Ulotki dotyczące wyborów do Sejmu Ustawodawczego w dniu 19 stycznia 1947 r. 10 16
8.8 Ulotki dotyczące świąt państwowych i rocznic ważnych wydarzeń historycznych 4 5
8.9 Ulotki wydane przez dowódców oddziałów zbrojnych Zrzeszenia "Wolność i Niezawisłość" o różnej treści 4 5
8.10 Ulotki potępiające zbrodniczą działalność Ukraińców 5 11
8.11 Ulotki skierowane przeciwko Żydom 10 11
8.12 Ulotki o charakterze satyrycznym 4 4
8.13 Ulotki innych konspiracyjnych organizacji i ruchów niepodległościowych o różnej treści 8 1946-1951 13
8.14 Wiersze i piosenki 1 47
9 Komunikaty z nasłuchu radiowego 2 1944-1945 479
10 Prasa konspiracyjna 35 1945-1946 1960
11 Fotografie 8 24
12 Oddział partyzancki WiN Taraszkiewicza Leona ps. "Jastrząb" i Taraszkiewicza Edwarda ps. "Żelazny" i organizacje nawiązujące do tradycji WiN 69 1945-1953 996

Amount of archival material

497

497

0

1.23

1.23

0.00

Amount of non-archival material

0

0.00

- brak danych -