Archival resources online szukajwarchiwach.pl

Akta stanu cywilnego Parafii Greckokatolickiej w Białej

Archiwum Państwowe w Lublinie
- brak danych - 1810-1874
- brak danych - 1810 - 1874
- brak danych - tak
urzędy stanu cywilnego i akta metrykalne - urzędy stanu cywilnego polski
rosyjski
inwentarz książkowy Yes ZoSIA
Z dniem 15 sierpnia 1810 r. wprowadzono na terenach przyłączonej do Księstwa Warszawskiego Lubelszczyzny obowiązek prowadzenia świeckich akt stanu cywilnego w oparciu o uregulowania Kodeksu Cywilnego Napoleona. Mimo świeckiego charakteru rejestracji rolę urzędników stanu cywilnego powierzono duchownym katolickim obu obrządków. Wprowadzone gminy, w których dokonywano rejestracji ludności, pod względem terytorialnym były najczęściej tożsame z parafiami rzymskokatolickimi oraz greckokatolickimi (unickimi) i obejmowały ogół ludności zamieszkałej na danym terenie (również ludność wyznań protestanckich i wyznania mojżeszowego). Także proboszcz parafii greckokatolickiej w Białej sprawował w tym czasie obowiązki urzędnika stanu cywilnego.
Akty stanu cywilnego (urodzeń, zapowiedzi, małżeństw i zgonów) spisywane były w dwóch jednobrzmiących egzemplarzach. Do sporządzanych metryk dołączano alegaty (m. in. załączane do spisywanego aktu małżeństwa odpisy metryk urodzenia, lub akty znania narzeczonych, urzędowe sprostowania i uzupełnienia aktów). Księgi były zamykane wraz z końcem roku, sporządzano do nich indeks osobowy, jeden egzemplarz pozostawał w parafii a drugi przekazywano do właściwego terytorialnie Sądu Pokoju Powiatu Bialskiego.
W 1826 r. na mocy Kodeksu Cywilnego Królestwa Polskiego akta stanu cywilnego prowadzone przez duchownych katolickich zyskały walor zarówno aktów świeckich, jak i religijnych, w związku z tym wyłączono spod ich kompetencji ludność innych wyznań chrześcijańskich oraz Żydów, tworząc dla nich odrębne urzędy stanu cywilnego.
Rejestracja w aktach stanu cywilnego nadal odbywała się w systemie podwójnym. Zawierające jeden typ aktów unikaty (księgi pierwopisowe) zapisywano zazwyczaj przez kilka lat, aż do zapełnienia księgi. Tożsame z nimi pod względem treści metryk duplikaty (wtóropisy), obejmujące akty urodzeń małżeństw i zgonów, zamykano wraz z końcem roku, sporządzano indeks, dołączano do nich alegaty i przekazywano do Sądu Pokoju. Bezpośredni nadzór nad prowadzeniem akt sprawował dziekan (Dziennik Praw Królestwa Polskiego t.10, s. 41-84).
Już w pierwszej połowie XIX w. zaznaczyły się dążenia władz rosyjskich zmierzające do całkowitej likwidacji unii i wcielenia wyznawców obrządku greckokatolickiego do cerkwi prawosławnej. Tendencje te nasiliły się w latach 60-tych XIX w. Zaczęto konsekwentnie ograniczać prawa zarówno hierarchii kościelnej, jak i ludności greckokatolickiej. Ostateczna likwidacja unii nastąpiła w latach 1873-1875 r. Parafie greckokatolickie zostały zamknięte, lub zamienione na prawosławne a ludność zmuszona do zmiany wyznania i poddania się rejestracji w nowych parafiach. Wydany w 1905 roku ukaz tolerancyjny zezwalał byłym unitom na przejście na wyznanie rzymskokatolickie, z czego duża ich liczba skwapliwie skorzystała (stąd w aktach parafii rzymskokatolickich od roku 1905 pojawiają się liczne metryki byłych grekokatolików i ich potomków).
Do 1867 r. akty stanu cywilnego sporządzano w języku polskim, od roku 1868 w języku rosyjskim. Ponadto obok zapisu dat zgodnego z obowiązującym do tej pory w Królestwie Polskim kalendarzem gregoriańskim wprowadzono datację wg kalendarza juliańskiego (12 dni różnicy).
Siedziba parafii: Biała (obecnie Biała Podlaska), pow. bialski, eparchia chełmska, dekanat bialski
Cerkiew p.w. Narodzenia NMP, po 1875 r. zamieniona na sobór prawosławny
Miejscowości należące do parafii: Biała, Grabanów, Porosiuki, Sidorki, Sielczyk, Sławacin, Styrzyniec, Wólka Plebańska
Status prawny: urzędy stanu cywilnego i metrykalne - akta metrykalne
I. AKTA CYWILNE
księgi urodzeń, zapowiedzi, małżeństw i zgonów z lat 1810-1825, sygn. 1-17 (17 j.a.);
II. AKTA CYWILNO-RELIGIJNE
księgi wtóropisowe urodzeń, małżeństw i zgonów (duplikaty) z lat 1826-1874, sygn. 18-66 (49 j.a.);
alegaty z lat 1837-1838, 1843-1846, 1850-1851, 1854, 1857-1859, 1863-1864, 1867-1868, 1870, 1873-1874, sygn. 37, 49-51, 55, 59-60, 62, 65-74;
ZoSIA; baza PRADZIAD; zmikrofilmowane księgi z lat 1810-1874, nr mikrofilmów: 370774-370831, 392376-392383

Amount of archival material

74

74

0

0.97

0.97

0.00

Amount of non-archival material

0

0.00

- brak danych -