Archival resources online szukajwarchiwach.pl

Akta stanu cywilnego Parafii Greckokatolickiej w Bończy

Archiwum Państwowe w Lublinie
- brak danych - 1810-1875[1876-1886]
- brak danych - 1810 - 1865
1867 - 1886
- brak danych - tak
urzędy stanu cywilnego i akta metrykalne - urzędy stanu cywilnego polski
rosyjski
inwentarz książkowy Yes ZoSIA
Z dniem 15 sierpnia 1810 r. wprowadzono na terenach przyłączonej do Księstwa Warszawskiego Lubelszczyzny obowiązek prowadzenia świeckich akt stanu cywilnego w oparciu o uregulowania Kodeksu Cywilnego Napoleona. Mimo świeckiego charakteru rejestracji rolę urzędników stanu cywilnego powierzono duchownym katolickim obu obrządków. Wprowadzone gminy, w których dokonywano rejestracji ludności, pod względem terytorialnym były najczęściej tożsame z parafiami rzymskokatolickimi oraz greckokatolickimi (unickimi) i obejmowały ogół ludności zamieszkałej na danym terenie (również ludność wyznań protestanckich i wyznania mojżeszowego). Także proboszcz parafii w Bończy sprawował w tym czasie obowiązki urzędnika stanu cywilnego.
Akty stanu cywilnego (urodzeń, zapowiedzi, małżeństw i zgonów) spisywane były w dwóch jednobrzmiących egzemplarzach. Do sporządzanych metryk dołączano alegaty (m. in. załączane do spisywanego aktu małżeństwa odpisy metryk urodzenia, lub akty znania narzeczonych, urzędowe sprostowania i uzupełnienia aktów). Księgi były zamykane wraz z końcem roku, sporządzano do nich indeks osobowy, jeden egzemplarz pozostawał w parafii a drugi przekazywano do właściwego terytorialnie Sądu Pokoju w Hrubieszowie.
W 1826 r. na mocy Kodeksu Cywilnego Królestwa Polskiego księgi stanu cywilnego prowadzone przez duchownych katolickich obu obrządków zyskały walor zarówno aktów świeckich, jak i religijnych, w związku z tym wyłączono spod ich kompetencji ludność innych wyznań chrześcijańskich oraz Żydów, tworząc dla nich odrębne urzędy stanu cywilnego.
Rejestracja w aktach stanu cywilnego nadal odbywała się w systemie podwójnym. Zawierające jeden typ aktów unikaty (księgi pierwopisowe) zapisywano zazwyczaj przez kilka lat, aż do zapełnienia księgi. Tożsame z nimi pod względem treści metryk duplikaty (wtóropisy), obejmujące akty urodzeń małżeństw i zgonów, zamykano wraz z końcem roku, sporządzano indeks, dołączano do nich alegaty i przekazywano do Sądu Pokoju. Bezpośredni nadzór nad prowadzeniem akt sprawował dziekan (Dziennik Praw Królestwa Polskiego t. 10, s. 41-84).
Już w pierwszej połowie XIX w. zaznaczyły się dążenia władz rosyjskich zmierzające do całkowitej likwidacji unii i wcielenia wyznawców obrządku greckokatolickiego do cerkwi prawosławnej. Tendencje te nasiliły się w latach 60-tych XIX w. Zaczęto konsekwentnie ograniczać prawa zarówno hierarchii kościelnej, jak i ludności greckokatolickiej. Ostateczna likwidacja unii nastąpiła w latach 1873-1875 r. Parafie greckokatolickie zostały zamknięte, lub zamienione na prawosławne a ludność zmuszona do zmiany wyznania i poddania się rejestracji w nowych parafiach. Wydany w 1905 roku ukaz tolerancyjny zezwalał byłym unitom na przejście na wyznanie rzymskokatolickie, z czego duża ich liczba skwapliwie skorzystała (stąd w aktach parafii rzymskokatolickich od roku 1905 pojawiają się liczne metryki byłych grekokatolików i ich potomków).
Do 1867 r. akty stanu cywilnego sporządzano w języku polskim, od roku 1868 w języku rosyjskim. Ponadto obok zapisu dat zgodnego z obowiązującym do tej pory w Królestwie Polskim kalendarzem gregoriańskim wprowadzono datację wg kalendarza juliańskiego (12 dni różnicy).
Siedziba parafii: Bończa, pow. hrubieszowski, krasnostawski, eparchia chełmska, dekanat grabowiecki, od 1867 r. krasnostawski;
Cerkiew p.w. Opieki Matki Bożej
Miejscowości należące do parafii: Bończa, Olszanka, Zalesie
Status prawny: urzędy stanu cywilnego i metrykalne - akta metrykalne
I. AKTA CYWILNE
księgi urodzeń, zapowiedzi, małżeństw i zgonów z lat 1810-1825, sygn. 1-16 (16 j.a.);
alegaty z lat 1811, 1814-1825, sygn. 2, 5-16;
II. AKTA CYWILNO-RELIGIJNE
księga pierwopisowa urodzeń (unikat) z lat 1826-1850, sygn. 64 (1 j.a.);
księga pierwopisowa małżeństw (unikat) z lat 1870-1886 (1875-1886 prawosławna), sygn. 17 (1 j.a.);
księgi pierwopisowe zgonów (unikaty) z lat 1852-1879 (1875-1879 prawosławna), sygn. 18-19 (2 j.a.);
księgi wtóropisowe urodzeń, małżeństw i zgonów (duplikaty) z lat 1826-1865, 1867-1869, 1875, sygn. 20-63 (44 j.a.);
alegaty z lat 1838-1852, 1856, 1858-1859, 1861-1865, sygn. 32-46, 50, 52-53, 55-59;
ZoSIA, baza PRADZIAD; zmikrofilmowane księgi z lat 1810-1822, 1867-1869, 1875, mkf. 71088-371100, 391261-391263, 392481; ponadto księga z 1870 r., nr mikrofilmu: 391264; księgi z lat 1870-1873 są przechowywane w Achiwum Państwowym w Zamościu (nr zesp. 796);

Amount of archival material

64

64

0

0.61

0.61

0.00

Amount of non-archival material

0

0.00

- brak danych -