Archival resources online szukajwarchiwach.pl

Księgi ziemskie grabowieckie

Archiwum Państwowe w Lublinie
- brak danych - 1541-1777
Acta terrestria Grabovecensia 1541 - 1777
- brak danych - tak
instytucje ochrony prawa i wymiaru sprawiedliwości - sądy, trybunały polski
łaciński
inwentarz książkowy Yes spis ksiąg ziemskich grabowieckich wykonany podczas skontrum
inwentarz drukowany No Archiwum Państwowe w Lublinie, Inwentarz ksiąg dawnych, opr. J. Riabinin, W 1931
Ślady działalności sądu ziemskiego grabowieckiego sięgają drugiej połowy XV w.
Był organem pierwszej instancji a jego jurysdykcji podlegały wszystkie sprawy szlachty osiadłej z dziedziny sądownictwa spornego, z wyłączeniem należących do grodu 4 artykułów starościńskich (podpalenie, napad na drodze publicznej, najście na dom, zgwałcenie). Ponadto do 1631 r. jako jedyny miał prawo przyjmowania do swoich akt wpisów związanych z nabywaniem lub zbywaniem dóbr ziemskich (tzw. prawo wieczności).
Obszarem działania sądu grabowieckiego była wchodząca w skład przyłączonego w 1462 r. do Korony województwa bełskiego ziemia bełska. Ten sam skład sędziowski sprawował w określonych prawem terminach sądy w Horodle dla powiatu horodelskiego, a tuż po nich dla powiatu grabowieckiego w Grabowcu.
W 1616 r. na mocy uchwały sejmowej roki ziemskie horodelskie zostały przeniesione do Grabowca.
Skład sędziowski stanowili wybierani na sejmikach i zatwierdzani przez króla: sędzia (iudex terrestris), podsędek (subiudex terrestris) i pisarz ziemski (notarius terrestris). Konstytucje sejmowe szczegółowo regulowały zasady wyboru, zatwierdzania, składania przysięgi oraz trybu sprawowania funkcji. Obradom towarzyszyło zwykle kilku przedstawicieli szlachty w roli asessorów.
Sąd sprawował swe funkcje okresowo, na rokach ziemskich (termini terrestres). Przed ich rozpoczęciem odbywało się leżenie ksiąg (positio actorum), podczas którego pisarz i komornicy przyjmowali wpisy od stron. Terminy regulowane były zwyczajem oraz konstytucjami sejmowymi.
Po I rozbiorze władze austriackie do czasu ukonstytuowania się nowych sądów szlacheckich zachowały przejściowo na terenie Galicji polskie sądownictwo ziemskie. W 1778 r. księgi polskich sądów zostały uznane za „milczące” i złożone w tzw. Archiwum Bernardyńskim we Lwowie.
Zapisy, relacje, wyroki, 1541-1773, 20 j.a., Wyroki [decreta], 1575-1777, 12 j.a., Wpisy spraw [regestra causarum], 1762-1777, 1 j.a., Akta luźne, 1773-1775, 1 j.a. - brak danych -

Amount of archival material

34

34

0

3.53

3.53

0.00

Amount of non-archival material

0

0.00

- brak danych -