Archival resources online szukajwarchiwach.pl

Urząd Gubernialny Piotrkowski do Spraw Włościańskich

Archiwum Państwowe w Łodzi
- brak danych - 1864-1914
Petrokovskoe Gubernskoe po Krest'ânskim Delam Prisutsvie 1864 - 1914
- brak danych - tak
administracja specjalna - gospodarka przestrzenna, rolnictwo i leśnictwo rosyjski
inwentarz książkowy Yes - brak danych -
Podstawę funkcjonowania urzędów do spraw włościańskich w Królestwie Polskim stanowiły ukazy z 2.03.1864 r. "O urządzeniu włościan" i "O sposobie wprowadzenia w wykonanie nowych ustaw o włościanach". Początkowo realizacją uwłaszczenia zajmowały się Komitet Urządzający do Sprawa Królestwa Polskiego, Komisja Likwidacyjna i komisje do spraw włościańskich. Podlegały one nadzorowi Komitetu do Spraw Królestwa Polskiego. W 1864 r. utworzono 14 komisji włościańskich w tym także piotrkowską. Kierował nią prezes, któremu podlegało sześć jednostek niższego szczebla, czyli rewirów. Od 1867 r. zasięg jej działania pokrywał się z obszarem utworzonej guberni piotrkowskiej. W 1870 r. komisję przemianowano na gubernialny urzędy do spraw włościańskich. Na jego czele stał gubernator, a jego zastępcą był wicegubernator. Ponadto w skład Urzędu wchodzili: naczelnik Izby Skarbowej, dwaj komisarze i tzw. stały członek Urzędu. Decyzje podejmowane były kolegialnie. Do zadań Komisji, a następnie Urzędu należały: ustalanie praw własności chłopów do ziemi i do serwitutów, rozdział pastwisk, nadział bezrolnych, zatwierdzanie umów o likwidacji serwitutów i wspólnych pastwisk oraz o zamianie gruntów, rozpatrywanie sporów wynikłych w powyższych sprawach między wsią a dworem i między samymi chłopami. Do załatwiania apelacji od wyroków sądów gminnych oraz uchwał zebrań wiejskich i gminnych, powołano w 1870 r. Urząd Oddzielny (Osoboe Prisutstvie). W okresie późniejszym Urzędowi dodano nowe kompetencje związane z opieką nad zdymisjonowanymi żołnierzami, nad rodzinami zmobilizowanych na wojnę z Japonią, propagowanie akcji przesiedlania chłopów w głąb Rosji na grunty zakupione w tym celu przez Bank Włościański. Od 1906 r. kierowano tu także odwołania od uchwał towarzystw włościańskich organizowanych celem kupna gruntów z parcelowanych majątków. W 1898 r. w guberni została utworzona specjalna komórka Połączone Urzędy Komitetu Ochrony Lasów i Urzędu Gubernialnego Włościańskiego, której akta narastały w tym ostatnim. Urząd zaprzestał swojej działalności po wybuchu I wojny światowej i zajęciu Piotrkowa w 1915 r. I. Dział ogólny: 1. akta personalne urzędników i geometrów, 1864-1914, sygn. 1-242; 2. akta finansowe, 1888-1914, sygn. 243-28: listy płac, dodatki za mieszkanie, opał i światło; 3. okólniki i zarządzenia władz nadrzędnych, 1864-1914, sygn. 282-372: w sprawach nieprawidłowego uwłaszczania ziemi chłopskiej i posiadania ziemi przez osoby pochodzenia niewłościańskiego, w sprawie serwitutów i ich likwidacji, komasacji gruntów, rozdziału ziemi między bezrolnych, organizacji władz włościańskich, sporządzania tabel, sprzedaży i zakupu ziemi, organizacji urzędów gminnych; 4. oświata wsi, 1896-1914, sygn. 373-376: spisy szkół początkowych, rozkład składek na ich utrzymanie, zakładanie bibliotek; 5. opieka nad lasami obciążonymi serwitutami, 1873-1914, sygn. 377-400: przepisy i zarządzenia, sprawozdania z działalności, protokoły posiedzeń Połączonego Urzędu, kontrola gospodarki lasami; 6. kasy oszczędnościowo-pożyczkowe, 1872-1913, sygn. 401-442; 7. prace pomiarowe, sprawozdania z ich przebiegu i kontrola, wydawanie zezwoleń geometrom prywatnym na prowadzenie pomiarów gruntów włościańskich, koszty pomiarów, 1871-1914, sygn. 443-540; 8. przesiedlanie włościan w głąb Rosji, 1909-1914, sygn. 541-547; 9. pomoc rodzinom rezerwistów, 1878-1913, sygn. 548-570 - nadzielanie ziemią, pomoc pieniężna; 10. sprawy pojedyncze, 1864-1914, sygn. 571-615 - zamiana miast na osady, tworzenie nowych osiedli, zmiany w granicach gmin, zbiórki na budowę cerkwi i pomników, prenumerata czasopisma "Oświata", korespondencja w sprawie pomiarów; 11. decyzje Urzędu do Spraw Włościańskich, 1864-1914, sygn. 616-672 - zatwierdzanie tabel likwidacyjnych i nadawczych, rozdawanie pustek, nadział bezrolnych, sprawy serwitutów, spory graniczne, rozdział wspólnot gruntowych; 12. decyzje Oddzielnego Urzędu do Spraw Włościańskich, 1870-1914, sygn. 673-683 - z lat 1870-1876 apelacje od wyroków sądów gminnych w sprawach spadkowych, serwitutów, sporów o ziemię, o pracę między dworem a czeladzią, z lat 1870-1914 apelacje od uchwał zebrań wiejskich i gminnych w sprawach rozkładu podatków, rozdziału wspólnot, zakupu gruntów przy pomocy Banku Włościańskiego; 13. sprawozdania z działalności Urzędu Gubernialnego, 1889-1914, sygn. 684-723 - statystyka spraw załatwianych przez komisarza, sporów o granice, o serwituty, umów o likwidacji serwitutów, o podziale wspólnot, wzory sprawozdań. Od 1897 r. także dane o ilości szkół elementarnych i bibliotek na wsi; 14. pomoce kancelaryjne, 1869-1914, sygn. 724-814. II Akta szczegółowe wsi ułożone w obrębie poszczególnych powiatów. Powiaty: będziński, 1864-1914, sygn. 815-996; brzeziński, 1864-1914, sygn. 997-1177; częstochowski, 1864-1914, sygn. 1178-1345; łaski, 1864-1914, sygn. 1346-1624; łódzki, 1864-1914, sygn. 1628-1823, radomszczański, 1864-1914, sygn. 1824-2193; piotrkowski, 1864-1914, sygn. 2194-2476; rawski, 1864-1914, sygn. 2477-2532. W ramach każdego z nich wyodrębnione zostały następujące serie: 1. akta majątków i wchodzących w ich skład wsi (w załączeniu tabele likwidacyjne i nadawcze, rejestry pomiarowe, plany); 2. akta kas pożyczkowo-oszczędnościowych - utworzenie kas, dysponowanie ich funduszami; 3. akta różne - Oddzielnego Urzędu w sprawach poszczególnych wsi, komasacji gruntów, zmiany siedzib gmin i pomiarów; 4. tabele likwidacyjne i nadawcze. - brak danych -

Amount of archival material

2569

2569

0

78.06

78.06

0.00

Amount of non-archival material

0

0.00

- brak danych -