Archival resources online szukajwarchiwach.pl

Akta stanu cywilnego izraelickiej gminy wyznaniowej w Sieniawie

Archiwum Państwowe w Przemyślu
- brak danych - 1869-1887, 1891-1900 [1924]
- brak danych - 1869 - 1887
1891 - 1900
1924 - 1924
- brak danych - tak
urzędy stanu cywilnego i akta metrykalne - akta metrykalne polski
łaciński
niemiecki
inwentarz książkowy Yes - brak danych -
Sieniawa została założona w 1676 r. przez Mikołaja Hieronima Sieniawskiego i była jednym z najważniejszych ośrodków administracji latyfundialnej Sieniawskich, a jednocześnie ich miastem rezydencjonalnym i prężnym ośrodkiem handlowym. Żydzi przybyli do Sieniowy prawdopodobnie z pierwszymi osadnikami, już w 1671 r. zanotowano ich obecność na Przedmieściu Tarnogrodzkim. Podobnie jak w innych miastach założonych przez Sieniawskich zagwarantowano im wolność osiedlania się i wyznawania religii oraz prowadzenia handlu i uprawiania rzemiosła.
Liczebność ludności żydowskiej (w 1765 r. zanotowano w Sieniawie 1045 Żydów, a cała gmina liczyła wówczas 1114 osób), jej rola w życiu gospodarczym miasta i brak ograniczeń osadnictwa żydowskiego do ściśle określonej dzielnicy, przyczyniły się do dopuszczenia Żydów do udziału w działaniach samorządu miejskiego).
Gmina sieniawska w okresie przedrozbiorowym należała do ziemstwa chełmsko-bełskiego i obejmowała obszar klucza sieniawskiego, a na jej czele stało czterech seniorów.
Obszar działania żydowskiej Gminy Wyznaniowej w Sieniawie w zasadzie pokrywał się z obszarem żydowskiego okręgu metrykalnego. Obejmował on miejscowości: Cebula, Cieplice, Czerwona Wola z Czercami, Dąbrowica (w 1876 i 1900 r.), Dobcza, Dybków, Krasne, Leżachów, Majdan (Majdan Sieniawski), Manasterz, Mołodycz, Nielepkowice, Piskorowice, Piwoda, (w 1900 r: Pawłowa), Radawa, Rudka, Sieniawa, Słoboda, Surmaczówka, Wiązownica, Wola Buchowska, Wylewa, Zaradawa. Około roku 1870 gmina sieniawska liczyła 2 124 osób i miała dwie synagogi, cmentarz oraz szkołę religijną. W 1900 roku liczebność gminy wzrosła do 3 263 osób, natomiast w roku 1921 w Sieniawie mieszkało 1 971 Żydów.
W pierwszej dekadzie września 1939 roku wojska niemieckie zajęły Sieniawę, natomiast po wytyczeniu linii demarkacyjnej pod koniec września tego roku, miejscowość znalazła się pod okupacją radziecką. Najprawdopodobniej wówczas doszło do likwidacji gminy wyznaniowej i nacjonalizacji jej majątku.
Metryki wyznaniowe to dokumenty bieżącej rejestracji statystycznej, najstarsze wśród źródeł demograficznych. Zapisy metrykalne już w XVIII wieku zaczęły uzyskiwać moc aktu prawnego (odnosiło się to do wszystkich wyznań, jednak zasady prowadzenia ksiąg najszerzej były omawiane w normatywach Kościoła katolickiego i dzięki temu rozpowszechniły się w całej Europie).
Po I rozbiorze Rzeczpospolitej austriackie władze państwowe zaczęły ingerować w czynności związane ze dokonywaniem zapisów w księgach metrykalnych. Józef II wydał patent (1784 rok), w którym nakazywał Żydom „prowadzić trojakie rejestry z przepisanymi rubrykami, z małą zmianą z powodu ich religijnego wyznania”. Ponadto przepisy zakazywały rabinom dokonywania wpisów w jidisz lub języku hebrajskim (mówiły o tym postanowienia patentu cesarskiego z 28 lipca 1787 roku oraz dekret kancelarii nadwornej z 22 października 1816 roku). Do roku 1868 żydowskie, jak również protestanckie, księgi metrykalne podlegały okresowej kontroli ze strony duchownych katolickich. Oni mieli także za zadanie uwierzytelniać treść wpisów. 10 lipca 1868 roku księgom metrykalnym żydowskim nadano moc dowodową. Ta ustawa powoływała także świeckich urzędników tzw. metrykantów. Do ich obowiązków należało prowadzenie ksiąg metrykalnych, nadzór nad nimi i przyjmowanie petentów. Obowiązek zatrudnienia takiego urzędnika nałożono na gminy wyznaniowe na mocy rozporządzenia z 15 marca 1875 roku. Metrykanci byli powoływani przez miejscowego starostę powiatowego. Także zmiany wprowadzane w księgach wymagały akceptacji starosty. W ten sposób rabini mieli ograniczoną władzę, chociaż przepisy nie wykluczały możliwości prowadzenia przez nich ksiąg metrykalnych. W 1876 roku wprowadzono w Galicji podział na żydowskie okręgi metrykalne. Ich liczba wynosiła początkowo 261. Należy jednak zaznaczyć, że obszar okręgu metrykalnego nie pokrywał się z terenem działania gmin wyznaniowych. Z tego powodu w latach 1891-1905 w 16 rozporządzeniach starano się ostatecznie uregulować relacje między żydowskimi okręgami i gminami.
Urodzenia, 1869-1887, 1891-1900, sygn. 1-2; Zaślubiny, 1878-1879, 1891, 1893-1894, 1896-1900, sygn. 3-20; Duplikaty oraz indeksy do duplikatów, 1869-1872, 1891, 1894, 1896-1898, sygn. 21-29 (duplikaty akt urodzeń). Wydzielono jako odrębny zespół ze zbioru nr 154 - Izraelickie Gminy Wyznaniowe - zbiór szczątków zespołów podstawie uchwały Komisji Metodycznej z dnia 18.12.2007 r.
Units in the collection::
Number of units per page
Reference code Title Dates Number of scans
56/2001/0/1/1 Metryka urodzin. Tom I 1869-1887, 1899 205
56/2001/0/1/2 Księga metryki urodzin. Tom II 1891-1900 386
56/2001/0/2/3 Duplikat des Trauungs fur Jahr 1878 Matrikenbezirk Sieniawa [Duplikat księgi ślubów Okręgu Metrykalnego w Sieniawie] 1878 11
56/2001/0/2/4 Index der Getrauten fur Jahr 1878 Metrikenbezirk Sieniawa [Indeks do duplikatu księgi zaślubionych Okręgu Metrykalnego w Sieniawie] 1878 13
56/2001/0/2/5 Duplikat der Getrauten fur der Jahr 1879 Matrikenbezirk Sieniawa [Duplikat księgi zaślubionych Okręgu Metrykalnego w Sieniawie] 1879 12
56/2001/0/2/6 Index der Getrauten fur der Jahr 1879 Matrikenbezirk Sieniawa [Indeks do duplikatu księgi zaślubionych Okręgu Metrykalnego w Sieniawie] 1879 10
56/2001/0/2/7 Trauungsmatrik des israelitischen Matriken Bezirkes Sieniawa [Księga ślubów Izraelickiego Okręgu Metrykalnego w Sieniawie] 1891 14
56/2001/0/2/8 Index zur Trauungsmatrik Sieniawa [Indeks do księgi ślubów w Sieniawie] 1891 20
56/2001/0/2/9 Tom II. Metryka zaślubin Sieniawa 1893 20
56/2001/0/2/10 Index Metryka zaślubin 1893 21
56/2001/0/2/11 Duplikat der Getrauten zur Jahre 1894 des Matriksbezikes Sieniawa [Duplikat księgi zaślubionych z 1894 roku Okręgu Metrykalnego w Sieniawie] 1894 16
56/2001/0/2/12 Index der Duplikats der Getrauten zur Jahre 1894 des Matrikenbezirks Sieniawa [Indeks do duplikatu księgi zaślubionych Okręgu Metrykalnego w Sieniawie] 1894 19
56/2001/0/2/13 Metryka zaślubin Trauungs-Matrik der Matrikenbezirkes Sieniawa 1896 16
56/2001/0/2/14 Index Metryka zaślubin Trauungs-Matrik der Matrikenbezirkes Sieniawa 1896 20
56/2001/0/2/15 Metryka zaślubin Trauungs-Matrik der Matrikenbezirkes Sieniawa 1897 17
56/2001/0/2/16 Index Metryka zaślubin Trauungs-Matrik der Matrikenbezirkes Sieniawa 1897 19
56/2001/0/2/17 Metryka zaślubin Trauungs-Matrik 1898 17
56/2001/0/2/18 Index metryki zaślubin 1898 19
56/2001/0/2/19 Trauungs-Matrik zum Jahre 1899 Sieniawa [Metryka zaślubin z 1899 Sieniawa] 1899 17
56/2001/0/2/20 Index der Getrauten zur Jahre 1900 der Matrikenbezirkes Sieniawa [Indeks do duplikatu księgi zaślubionych za rok 1900] 1900 21
56/2001/0/3/21 Duplikat [Duplikat metryki urodzin z lat 1869-1872] 1869-1872 28
56/2001/0/3/22 Geburtsmatrik des israelitischen Matriken - Bezirkes - Sieniawa 1891 [Księga urodzeń izraelickiego okręgu metrykalnego w Sieniawie] 1891 45
56/2001/0/3/23 [Księga urodzeń Izraelickiego Okręgu Metrykalnego w Sieniawie] 1894 47
56/2001/0/3/24 Index der Geborenen des Duplikats vom des Matrikenbezirkes Sieniawa [Indeks urodzin - duplikat Okręgu Metrykalnego w Sieniawie] 1894 23
56/2001/0/3/25 Mertyka urodzin Geburts- Matrik des Matriken - Bezirkes Sieniawa [Księga urodzeń Izraelickiego Okręgu Metrykalnego w Sieniawie] 1896 48
56/2001/0/3/26 Index Metryka urodzin Geburts Matrik des Matrikenbezirkes Sieniawa [Indeks do księgi urodzeń Okręgu Metrykalnego w Sieniawie] 1896 22
56/2001/0/3/27 Mertyka urodzin. Geburts- Matrik des Matrikenbezirkes Sieniawa 1897 50
56/2001/0/3/28 Index metryki urodzin der Geburts - Matrik des Matrikenbezirkes Sieniawa 1897 22
56/2001/0/3/29 Metryki urodzin der Geburts - Matrik Sieniawa 1898 45

Amount of archival material

29

29

0

0.20

0.20

0.00

Amount of non-archival material

0

0.00

- brak danych -