Archival resources online szukajwarchiwach.pl

Sąd Kameralny Rzeszy w Wetzlar

Archiwum Państwowe w Szczecinie
- brak danych - 1512-1748
Reichskammergericht in Wetzlar 1512 - 1748
- brak danych - tak
instytucje ochrony prawa i wymiaru sprawiedliwości - sądy, trybunały niemiecki
inwentarz książkowy Yes w bazie IZA
Sąd Kameralny Rzeszy został utworzony w 1495 r. przez cesarza Maksymiliana I jako najwyższa instancja sądowa dla całej Rzeszy. W pierwszej instancji sąd ten rozstrzygał sprawy m.in. o złamanie pokoju powszechnego oraz dotyczące bezpośrednich lenników cesarza. Ponadto orzekał w przypadkach, gdy sąd właściwy odmówił ich rozpatrywania. Jako sąd najwyższy przyjmował apelacje w sprawach cywilnych od orzeczeń sądów władców terytorialnych Rzeszy, jednakże wartość przedmiotu sporu musiała przekroczyć określoną sumę. Ponadto możliwość apelacji była ograniczona przez privilegium de non appellando. Sąd Kameralny Rzeszy nie orzekał właściwe w sprawach karnych, a według ordynacji z 1555 r. dozwolona była tylko w tych sprawach skarga nieważności.
W Księstwie Pomorskim, będącym bezpośrednim lennem cesarskim, obowiązywało prawo apelacji od wyroków książęcych sądów nadwornych w Szczecinie i Wołogoszczy oraz prawo wnoszenia skarg na władcę do Sądu Kameralnego Rzeszy. Wspomniane uprawnienia zostały ograniczone w 1544 r. przez privilegium de non appellando do sumy 300 guldenów, a w 1606 r. do sumy 500 guldenów. Po podziale księstwa w latach 1648–1653 Szwecja na objętych obszarach uzyskała całkowite zawieszenie apelacji do sądu cesarskiego, natomiast władcy pruscy osiągnęli to dopiero w 1746 r.
Według ordynacji sąd miał orzekać na podstawie ustaw sejmu Rzeszy oraz prawa rzymskiego. Organizację sądu precyzyjnie regulowała ordynacja z 1555 r., dzieląc go na cztery senaty, kierowane przez prezydentów. Opracowaniem spraw zajmowało się 50 asesorów (sędziów), wspomaganych przez personel kancelaryjny: sekretarzy, pisarzy, registratorów i archiwariuszy. Całością prac kiero-wał sędzia kameralny, mianowany przez cesarza. Początkowo siedziba sądu znajdowała się we Frankfurcie n/M, następnie w latach 1527–1693 w Spirze, a później, aż do rozwiązania w 1806 r., w Wetzlar.
Akta Sądu Kameralnego Rzeszy pozostawały po likwidacji instytucji w Wetzlar, włączonego w 1815 r. do Prus. W 1821 r. Zgromadzenie Związku Niemieckiego postanowiło na 20 lat przekazać państwu pruskiemu w powiernictwo zgromadzone w Wetzlar akta sądowe oraz powołało specjalną komisję do rozstrzygnięcia sprawy tychże archiwaliów. W 1839 r. wspomniane zgromadzenie postanowiło, że akta (80 tys. procesów) zostaną podzielone pomiędzy kraje związkowe według pochodzenia powodów lub siedziby sądu orzekającego w instancji niższej. Separacja akt i ich przekazywanie do właściwych archiwów nastąpiło w latach czterdziestych i pięćdziesiątych XIX w. W utworzonym w Wetzlar pruskim archiwum państwowym pozostały jedynie akta tzw. niepodzielne oraz wszystkie archiwalia procesów z krajów, które wówczas wchodziły w skład państwa pruskiego, tj. m.in. z Pomorza. W 1924 r. archiwum w Wetzlar zostało przez pruskie władze archiwalne zlikwidowane, a przechowywane materiały, kierując się zasadą pertynencji terytorialnej, podzielono pomiędzy archiwa w poszczególnych prowincjach. Procesy z terenu Pomorza zostały przesłane do AP w Szczecinie, gdzie ówczesny jego dyrektor, dr. Otto Grotefend w latach 1926–1927 dokonał ich ponownej inwentaryzacji, zachowując alfabetyczny układ akt według powodów oraz sporządził indeksy: osobowy, geograficzny i rzeczowy. W okresie II wojny światowej, podczas rozśrodkowania zasobu archiwum, Sąd Kameralny Rzeszy został wywieziony do Tychowa koło Słupska. Z 2199 pozycji inwentarzowych zaginęło wówczas 656. W latach czterdziestych XX w. zespół powrócił do magazynów AP w Szczecinie.
Akta procesowe, uporządkowane alfabetycznie według powodów, dotyczące apelacji i rewizji oraz sporów książąt z poddanymi. Głównymi przedmiotami procesów były sprawy: o zakłócenie pokoju powszechnego, rozboje, najazdy, rabunki, spory lenne, sekularyzację majątków kościelnych, przywileje stanowe (zwłaszcza miejskie, sądowe, młynarskie), spory o lasy i drewno, sprawy podatkowe, cechów, rzemiosła, handlu, żeglugi, długów, zastawów, przestępstw kryminalnych (w tym morderstwa, rozboje i pojedynki, czary oraz obrazę majestatu). Zachowały się także archiwalia procesów w sprawach obyczajowych, w tym oskarżenia o cudzołóstwo, zerwanie zaręczyn, rozwody i unieważnienia małżeństw. Do akt sprawy obok apelacji, relacji z przewodów oraz wyroków w niższych instancjach bardzo często były dołączone załączniki, m.in.: odpisy dokumentów i przywilejów, odpisy ksiąg kupieckich i rejestry podatkowe, mapy z XVI–XVII w., a także opinie prawnicze wydane przez znanych prawników, wydziały prawne uniwersytetów, cytaty z dzieł prawniczych, a motywujące zasadność apelacji. Stronami procesowymi byli panujący książęta, przedstawiciele szlacheckich rodów pomorskich oraz miasta księstwa i ich mieszczanie. Cały zespół jest zmikrofilmowany sygn. 1-2070 (cały); N 65 28000 - 65 30068
No. Name Units Dates Number of scans
Units without series 0 0
1 Procesy na literę A 25 1553-1635 2996
2 Procesy na literę B 224 1513-1703 12213
3 Procesy na literę C, K 186 1528-1732 24236
4 Procesy na literę D 79 1512-1665 2393
5 Procesy na literę E 83 1553-1662 0
6 Procesy na literę F, V 126 1534-1703 30175
7 Procesy na literę G 32 1569-1679 0
8 Procesy na literę H 55 1512-1746 6979
9 Procesy na literę J 25 1544-1684 4849
10 Procesy na literę L 51 1516-1699 2769
11 Procesy na literę M 123 1522-1702 30234
12 Procesy na literę N 9 1535-1636 1768
13 Procesy na literę O 41 1519-1670 4778
14 Procesy na literę P 141 1523-1711 30923
15 Procesy na literę Q 4 1585-1687 316
16 Procesy na literę R 122 1533-1748 204
17 Procesy na literę S 448 1515-1703 0
18 Procesy na literę T 71 1534-1687 0
19 Procesy na literę U 6 1534-1688 0
20 Procesy na literę W 154 1525-1700 0
21 Procesy na literę Z 65 1533-1738 0
Units in the collection::
Number of units per page
Reference code Title Dates Number of scans
65/6/0/1/1 Kasper von Adebar zu Wussow den Pastor Georg Friedrich zu Wussow/ vorher Friedrich Senftig v. Borcke/ wegen den Pfarrhufen, des Pfarrherrholzes, der Pfarrwiesen. 1579-1592 7
65/6/0/1/2 Die Witwe des Bügermeisters Hans v. Adebar zu Kolberg, Elisabeth geb. Rangs und ihr Sohn Simon v. Adaber zu Büssow Bügermeister und Rat zu Kolberg: einer Geldvorderung. 1589-1602 126
65/6/0/1/3 Kasper v. Adaber zu Wurow Franz v. Borcke zu Pausin 3 Herausgabe des Borckeschen Lehngutes Wurow. 1608-1608 20
65/6/0/1/4 Simon v. Adaber zu Büssow seine Brüder Kasper und Lorenz v. Adaber 3 Einweisung in das Erbgut Büssow. 1608-1608 341
65/6/0/1/5 Martin v. Ahnen zu Gr.Datzow Klaus und Balthasar v. Gagern, Pribber v. Suhm, Paul v. Schmatzhagen, Heinrich von Rhast und Michael Rust bezw. Herzog Philipp Julius von Pommern: freie Jagdausübung auf Rügen. 1603-1614 130
65/6/0/1/6 Bügermeister und Rat von Altdamm Bürgermeister und Rat von Stettin: Störung der freien Schiffahrt. 1585-1602 84
65/6/0/1/7 Bügermeister und Rat von Altdamm Herzog Barnim von Pommern und seinen Küchenmeister Michael Hartmann: Neubau auf der städtischen Heide /Biasterbecke/. 1602-1603 62
65/6/0/1/8 Heinrich Ambrosius zu Anklam Michael Köler daselbst: wiederrechtlicher Hausverkauf in der Pfaffenstrasse zu Anklam. 1630-1630 377
65/6/0/1/9 Martin Andrean, Ratsherr und Kämmerer in Stralsund Christoph v. Ramin zu Böck, Henning v.d. Osten zu Plüggentin, Klaus v.Behr zu Bandelin und Joahim v. Ihlefeld zu Müggenburg als Bürgen der Herzogin Sofia Hedwig von Pommern: Schuldforderung. Vol.I 1609-1610 38
65/6/0/1/10 Martin Andrean, Ratsherr und Kämmerer in Stralsund Christoph v. Ramin zu Böck, Henning v.d. Osten zu Plüggentin, Klaus v.Behr zu Bandelin und Joahim v. Ihlefeld zu Müggenburg als Bürgen der Herzogin Sofia Hedwig von Pommern: Schuldforderung. Vol.II 1609-1610 84
65/6/0/1/11 Die Gewandchneider zu Anklam Hans Massow, Bürger zu Anklam 3 Aufnahme Massows in die Zunft. 1553-1559 135
65/6/0/1/12 Bürgermeister und Rat zu Anklam Bürgermeister und Rat zu Pasewalk: freie Schiffahrt und Einrichtung einer Zollstätte auf der Ucker 1561-1574 133
65/6/0/1/13 Bürgermeister und Rat zu Anklam den Aphotheker Stephan Wilcke: Verbot des Gewürzhandels. 1594-1613 174
65/6/0/1/14 Bürgermeister und Rat zu Anklam Heinrich Ambrosius: ungerechte Bestrafung des Ambrosius wegen Misshandlung der Ehefrau Marten Duterts in Anklam. 1596-1613 389
65/6/0/1/15 Bürgermeister und Rat zu Anklam /auch der Ratsherr Nikolaus Prausse/ Kasper und Legat auf Gnitz: gesetzwidriger Hauskauf. 1601-1613 72
1 2 3 4 ... 67 68 69 70 71 ... 135 136 137 138

Amount of archival material

2070

2070

0

99.15

99.15

0.00

Amount of non-archival material

0

0.00

- brak danych -