Archival resources online szukajwarchiwach.pl

Archiwum Państwowe w Gorzowie Wielkopolskim

Archiwum Państwowe w Gorzowie Wielkopolskim
Previous archive Next archive
2877.0 8705.0
830.0 16
- brak danych - 5025

W skład Archiwum wchodzą wymienione poniżej komórki organizacyjne i stanowiska pracy:
1. Oddział ewidencji, opracowania, zabezpieczania, udostępniania zasobu i informacji.
W skład Oddziału wchodzi:
a) Stanowisko do spraw ewidencji, informacji i udostępniania zasobu i biblioteki,
b) Pracownia naukowa,
c) Biblioteka,
d) Pracownia reprografii i konserwacji.

2. Stanowisko do spraw narastającego zasobu archiwalnego i dokumentacji niearchiwalnej.
3. Stanowisko do spraw finansowo-księgowych.
4. Stanowisko do spraw administracyjno-gospodarczych.

W pierwszych powojennych latach na obszarze Ziemi Lubuskiej nie było samodzielnego archiwum, a jego teren był penetrowany przez pracowników Archiwum Państwowego w Poznaniu. Dopiero 1 VIII 1950 r. doszło do utworzenia w Gorzowie pierwszej placówki na tym terenie. AP w Poznaniu przysłało w celu jej zorganizowania dr Kazimierza Bieleckiego (1920-1985), który został pierwszym kierownikiem Oddziału.
Pierwszą siedzibą Archiwum był lokal mieszkalny przy ul. 30 Stycznia 2 m. 1 i 6. Wkrótce też Archiwum otrzymało kolejne pomieszczenia w budynku przy ul. Mieszka I 64 (m. 2 i 4) oraz Mieszka I 9. Ponieważ były one niewielkie (razem liczyły ok. 150 m2), jeszcze w 1950 r. Archiwum otrzymało dodatkowe magazyny w budynku przy ul. Obotryckiej 14 (w budynku przedwojennego ratusza, a od 1953 r. siedzibie Milicji Obywatelskiej i Urzędu Bezpieczeństwa, później miała tam swoją siedzibę Komenda Rejonowa Policji). W roku 1957 otrzymano dalsze pomieszczenia przy ul. Obotryckiej 14, co pozwoliło na opuszczenie magazynów przy ul. Mieszka I i 30 Stycznia i na wiele lat rozwiązało sprawy lokalowe Archiwum. Niestety, jak się później okazało, decyzja o przeprowadzce Archiwum na ul. Obotrycką w kilkanaście lat później miała swoje fatalne następstwa.
W 1953 r. rozważano utworzenie w Gorzowie Wojewódzkiego Archiwum Państwowego. Jednak kłopoty z pozyskaniem odpowiedniego budynku sprawiły, iż plan ten nie został zrealizowany, a WAP utworzono w Zielonej Górze – stolicy województwa. Jemu też podporządkowano Powiatowe Archiwum Państwowe w Gorzowie – bo tak wówczas nazywała się placówka. K. Bielecki zniechęcony zapewne tym niepowodzeniem odszedł z Gorzowa i powrócił do pracy w WAP w Poznaniu. Na jego miejsce przyszła mgr Jadwiga Bławatowa 1912-1994), która kierowała jednostką w latach 1954-1975.
Istotny wpływ na dzieje gorzowskiego archiwum miało utworzenie województwa gorzowskiego. Komenda Powiatowa Milicji Obywatelskiej, która sprowadziła się do pomieszczeń przy ul. Obotryckiej 14 później niż Archiwum, stała się ich właścicielem. W połowie roku 1975 przekształcono ją na Komendę Wojewódzką. W związku z tym zażądano od Archiwum natychmiastowego opuszczenia zajmowanych pomieszczeń, gdyż potrzebowała ich rozbudowująca się Milicja. Gorzowskie władze administracyjne nie potrafiły ani sprzeciwić się tej decyzji ani też wyznaczyć jakiegoś innego, odpowiedniego lokalu. Podjęto wówczas ad hoc kuriozalną decyzję o przeniesieniu Archiwum do podgorzowskiej wsi Lubczyno.
Na Archiwum wyznaczono tam część budynku szkoły podstawowej. Dotarcie do położonej kilkanaście kilometrów od miasta wsi, leżącej na uboczu, przez następne 11 lat sprawiało kłopoty badaczom i interesantom. W 1976 r., po odejściu na emeryturę J. Bławatowej, Oddział objął kolejny kierownik – dr Florian Relis Jednocześnie Archiwum podporządkowano utworzoną w 1975 r. Ekspozyturę w Sulęcinie, do której trafiło wiele cennych akt z AP w Zielonej Górze, a dotyczących południowych terenów województwa gorzowskiego.
Istnienie Ekspozytury było koniecznością, gdyż w Lubczynie nie było miejsca na wszystkie akta Oddziału. W roku 1979 gorzowska placówka archiwalna została podporządkowana Archiwum Państwowemu w Szczecinie. W pierwszej połowie lat 80-tych sprawa siedziby gorzowskiego archiwum ponownie stanęła na porządku dziennym. Stało się tak z powodu szkoły, która chciała pozbyć się uciążliwego sublokatora. Po licznych zabiega znaleziono obiekt, który nadawał się do tego celu. Był to budynek położony w Gorzowie przy ul. Husarskiej 10.
W roku 1986 po jedenastu latach „wygnania” Archiwum powróciło do Gorzowa. Nie zakończyło to jednak kłopotów lokalowych Archiwum. Budynek przy ul. Husarskiej był zbyt mały aby pomieścić zasób Ekspozytury, a także nie było w nim miejsca na kolejne akta. Dlatego po raz kolejny
podjęto starania o uzyskanie nowej siedziby. W roku 1988 do Gorzowa przyjechał Naczelny Dyrektor Archiwów Państwowych prof. Marian Wojciechowski. Niestety, wizyta u wojewody, a także liczna korespondencja będąca jej następstwem nie przyniosła pożądanych rezultatów. Sprawa stała się jeszcze bardziej pilna w roku 1990, w początkach transformacji gospodarczo-ustrojowej, gdy właściciel budynku przy ul. Husarskiej (spółka budowlana), stale podnosił czynsz za dzierżawę, który z czasem stał się nie do udźwignięcia dla państwowej służby archiwalnej. Stąd też zaczęto ponownie rozglądać się za odpowiednią lokalizacją. Wybór padł na zabytkowy kompleks zabudowy przy ul. Grottgera 24/25. W marcu 1991 r. Archiwum przeprowadziło się do nowej siedziby. W latach 1990-1992 budynki przy ul. Grottgera 24/25 stały się własnością Archiwum, co zapewniło po wielu latach stałą siedzibę i umożliwiło stabilizację pracy.
W połowie 1990 r. odszedł na rentę dr F. Relis, a obowiązki kierownika czasowo pełniła Stanisława Janicka. Od marca 1991 r. obowiązki kierownika przejął mgr Dariusz Rymar.
Budynki przy ul. Grottgera 24/25 wzniesiono w roku 1904 według projektu berlińskiego architekta A. Witta. Zbudowano je z przeznaczeniem na Instytut Serologiczny. Było to zaplecze doświadczalne powstałego w 1898 r. Instytutu Bakteriologicznego dra Schreibera (mieścił się na ul. Kosynierów Gdyńskich i dał początek obecnemu „Biowetowi”). Budynek większy był przeznaczony na cele ambulatoryjno-inwentarskie, w mniejszym budynku trzymano tylko zwierzęta. W Instytucie prowadzono doświadczenia nad produkowanymi szczepionkami i leczono zwierzęta. W 1920 r. budynki zostały częściowo przebudowane, zaś w budynkach wydzielono kilka mieszkań.
Po II wojnie światowej w obiektach tych znalazło siedzibę wiele instytucji. Było ich tak wiele, że trudno jest nawet je wyliczyć. Początkowo obiekt służył jako lecznica dla zwierząt. Następnie, w końcu lat 50-tych, zorganizowano tu zakład karny dla więźniów o lżejszych wyrokach. Z kolei w okresie stanu wojennego był tu zakwaterowany oddział ZOMO. Później działały tu jeszcze: filia Wojewódzkiej Biblioteki Publicznej, część Wydziału Opieki Społecznej Urzędu Wojewódzkiego, Biuro Projektów Budownictwa Wiejskiego, Przedsiębiorstwo Gospodarki Komunalnej. Okresowo działały tu także mniejsze instytucje: Federacja Konsumentów, Związek Kynologiczny, Towarzystwo Wolnej Wszechnicy Polskiej, a nawet Partia „X” oraz wiele, wiele innych. W skrzydle większego budynku władze miejskie jeszcze w latach 70-tych zlokalizowały kilkanaście mieszkań dla najbardziej potrzebujących.
Brak jednego właściciela do roku 1991 spowodował dewastację budynku. Na przestrzeni kilkudziesięciu powojennych lat nie wykonywano w nim żadnych poważniejszych remontów. Stąd też przed Archiwum stanęła konieczność prowadzenia poważnych inwestycji. Szczególnych zabiegów wymagał budynek mniejszy, od lat już nie zasiedlony i mocno zdewastowany. Dla jego ratowania powstało w 1990 r. Towarzystwo Przyjaciół Archiwum i Pamiątek Przeszłości, które postawiło sobie za cel zbieranie pieniędzy na jego odbudowę Archiwum. Choć rezultaty tej zbiórki okazały się dalekie od potrzeb, Towarzystwo odegrało istotną rolę, głównie poprzez nagłaśnianie jego problemów, a także podejmując działalność wydawniczą, która zaowocowała powstaniem korzystnego klimatu dla problemów Archiwum.
W połowie lat 90-tych podjęto starania o uzyskanie środków na odbudowę zabytkowego kompleksu. W tej sprawie przyjeżdżali do Gorzowa Naczelny Dyrektor Archiwów Państwowych prof. Jerzy Skowronek (marzec 1995), zastępca Naczelnego Dyrektora AP dr Henryk Kurowski (marzec 1996), i znów Naczelny Dyrektor AP doc. dr Daria Nałęcz (marzec 1998 r.). W trakcie ich pobytów, a także w czasie licznych innych spotkań z wojewodami oraz prezydentem Gorzowa dochodzono do ustaleń przybliżających remont. Efektem tych spotkań było także poparcie tych instytucji w czasie składania wniosku o dotację, o jaką zwrócono się do Fundacji Współpracy Polsko-Niemieckiej. Wniosek złożono 2 X 1995 r. i został on pozytywnie rozpatrzony w grudniu 1996 r. (przyznano 20% wnioskowanej kwoty). Dzięki temu, a także poparciu finansowym Urzędu Miejskiego, Urzędu
Wojewódzkiego oraz Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków 1 XII 1997 r. rozpoczęto remont, zakończony otwarciem nowoczesnego magazynu w październiku 1998.
Koszty tego przedsięwzięcia wyniosły blisko milion nowych złotych i jest to jedna z największych inwestycji związanych z obiektem zabytkowym na terenie województwa gorzowskiego. W pierwszej fazie rewaloryzacji poddano mniejszy budynek. Remont przeprowadzony został w oparciu o projekt wykonany przez szczecińskiego projektanta – Mariana Michniewicza. Po zakończeniu remontu Archiwum uzyskano dodatkową powierzchnię magazynową, co umożliwiło scalenie jego zasobu i likwidację sulęcińskiej Ekspozytury. Remont budynków zakończył kilkudziesięcioletnie peregrynacje Archiwum, a zabytkowym obiektom przy ul. Grottgera zapewnił dobry stan na wiele lat.
Stała siedziba oraz rola jaką od początku lat 90. zyskało gorzowskie Archiwum jako placówka naukowo-badawcza skupiająca wokół siebie także środowisko historyków regionalistów sprawiły, iż z dniem 1 stycznia 2006 roku doszło do jego usamodzielnienia i utworzenia Archiwum Państwowego w Gorzowie Wielkopolskim.
3 października 2013 roku spełniły się marzenia gorzowskiego środowiska archiwalnego, gdyż gorzowskie Archiwum ma nowoczesny obiekt, który zabezpieczy interesy państwa i będzie służył lokalnej społeczności.
Pierwsze prace nad budową nowego obiektu podjęto w roku 2007 z inicjatywy Naczelnego Dyrektora Archiwów Państwowych dra Sławomira Radonia. W roku 2008 otrzymano nieodpłatnie działkę od władz miasta Gorzowa oraz opracowano projekt koncepcyjny (autor: mgr inż. arch. Jacek Sierakowski). W roku 2010 opracowano projekt wykonawczy (autor: mgr inż. arch. Leszek Horodyski). W zamyśle autorów budynek swoim wyglądem ma przypominać regał, ze stojącymi na półkach teczkami
aktowymi, co mają podkreślać okna i specjalne niebieskie i czerwone (podświetlane) szyby. W roku 2011 przeprowadzono przetarg na wykonawcę, który wygrała firma Skanska SA. 8 września 2011 wmurowano akt erekcyjny, co było faktycznym początkiem budowy. Budowę zakończono w czerwcu 2013 roku.
Nowy obiekt umożliwia realizację zadań statutowych z zakresu edukacji i popularyzacji, co wcześniej nie było możliwe(wystawy i konferencje organizowane przez Archiwum odbywały się w zaprzyjaźnionych instytucjach).

List of archive's collections

Liczba zespołów na stronie:
Number Name Dates Number of scans
66/1098/0 Dokumenty i zdjęcia Erwina Thiede 1935-1940 0
66/1097/0 Ministerstwo Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej Punkt Graniczny w Kostrzynie 1947-1993 0
66/1096/0 Telewizja Vigor Gorzów 1992-2000 0
66/1095/0 Obwodowy Urząd Likwidacyjny w Strzelcach Krajeńskich 0
66/1094/0 Okręgowa Izba Pielęgniarek i Położnych w Gorzowie Wielkopolskim [1930] 1945-1999 [2003] 0
66/1093/0 Państwowy Ośrodek Maszynowy w Strzelcach Krajeńskich 1950-1994 0
66/1092/0 Stowarzyszenie Rodzin Katolickich Zarząd Główny Diecezji Zielonogórsko-Gorzowskiej w Gorzowie Wielkopolskim 1996-2006 0
66/1091/0 Zjednoczenie Chrześcijańsko-Narodowe Zarząd Regionu Lubuskiego w Gorzowie Wielkopolskim [1989-1999] 1999-2008 0
66/1090/0 Komisja Zakładowa NSZZ "Solidarność" przy Wojewódzkiej Spółdzielni Mieszkaniowej w Zakładzie Remontowo-Budowlanym w Gorzowie Wlkp. 1981-1981 0
66/1089/0 Komisja Zakładowa NSZZ "Solidarność" przy Zakładach Mechanicznych "Gorzów" w Gorzowie Wielkopolskim 1980-2000 0
66/1088/0 Zarząd Miejski i Miejska Rada Narodowa w Zbąszynku 1947-1950 0
66/1087/0 Stowarzyszenie "Wspólnota Polska" Oddział w Gorzowie Wielkopolskim 1995-2009 0
66/1086/0 Zbiór kopert dowodów osobistych z terenu działania Archiwum Państwowego w Gorzowie Wielkopolskim 1921-2009 0
66/1085/0 Związek Bojowników o Wolność i Demokrację Oddział w Drezdenku 1957-2002 0
66/1084/0 Katolicka Gmina Wyznaniowa w Chociszewie 1820-1921 0
1 2 3 ... 75 76