Archival resources online szukajwarchiwach.pl

Komisariat Rządu na m. st. Warszawę

Archiwum Państwowe w Warszawie
- brak danych - 1918-1939
- brak danych - 1918 - 1939
- brak danych - tak
administracja ogólna - władze powiatowe, okręgowe polski
inwentarz książkowy Yes 362 ja
W latach 1919-1939 Warszawa, jako miasto stołeczne, stanowiła odrębną jednostkę administracyjną dla celów administracji ogólnej. Miasto to, nie wchodziło w skład województwa warszawskiego, nie było też powiatem. Początkowo (1919-1928) funkcje obu urzędów, I i II instancji, spełniał dla Warszawy Komisariat Rządu na m.st. Warszawę. Na jego czele stał Komisarz Rządu na m.st. Warszawę, który podlegał dyscyplinarnie Ministrowi Spraw Wewnętrznych, a służbowo właściwemu dla danej czynności Ministrowi. Zakres działania Komisarza Rządu na m.st. Warszawę obejmował czynności wojewody i starosty zarazem. Zajmował się wszystkimi sprawami administracji państwowej, z wyjątkiem spraw przekazanych administracji wojskowej, sądowej, skarbowej, szkolnej, kolejowej i pocztowo-administracyjnej oraz urzędom ziemskim. Do zakresu kompetencji należały: sprawy wojskowe (mobilizacja, pobór, ewidencja ludności itp.), sprawy związków i stowarzyszeń oraz bezpieczeństwa publicznego (nadzór nad zgromadzeniami, meldunki, paszporty itp.), nadzór nad prasą i widowiskami, sprawy wyznaniowe oraz opieki społecznej, ochrony pracy, aprowizacyjne, zdrowia publicznego, przemysłowe i handlowe, rolnictwa, weterynaryjne, polowania i rybołówstwa, budownictwa, kultury i sztuki, a także sprawy związane z posiadaniem, noszeniem i handlem bronią. Komisarz Rządu na terenie Warszawy był przedstawicielem Rządu oraz władzą przełożoną Zarządu Miejskiego w m.st. Warszawie w zakresie administracji państwowej. W ten sposób Komisariat Rządu na m.st. Warszawę funkcjonował do 1928 r., kiedy Warszawa została podzielona na powiaty, na których czele stanęli starostowie grodzcy, przejmując zakres spraw I instancji. Podział ten utrzymał się do 1939 r. Starostowie mianowani przez Ministra Spraw Wewnętrznych, podlegali Komisarzowi Rządu. Nadal stanowił on na obszarze miasta Warszawy przedstawicielstwo Rządu oraz był szefem administracji ogólnej. Jako przedstawiciel rządu nie tylko był jego oficjalnym reprezentantem, ale także uzgadniał działalność całej administracji państwowej na obszarze miasta Warszawy w myśl linii działalności rządu, sprawował ogólny nadzór nad sprawami osobowymi funkcjonariuszy państwowych ze stanowiska interesów państwa oraz wymogów bezpieczeństwa, spokoju i porządku publicznego, uzgadniał działalność administracji cywilnej, jak też interesy gospodarcze z potrzebami obrony państwa. Do kompetencji w zakresie administracji ogólnej zaliczały się sprawy: administracji spraw wewnętrznych, tj. bezpośrednio podległych Ministrowi Spraw Wewnętrznych; administracji przemysłu i handlu, z wyjątkiem spraw przekazanych administracji górniczej, urzędom pobierczym, służbie legalizacji narzędzi mierniczych; administracji rolnictwa, z wyjątkiem administracji lasów państwowych, państwowych zakładów hodowli koni, szkolnictwa leśnego i rolnego, państwowych instytutów i zakładów badawczo-naukowych; administracji opieki społecznej i pośrednictwa pracy; administracji robót publicznych, z wyjątkiem spraw przekazanych dyrekcji dróg wodnych; oraz administracji spraw wyznaniowych oraz sztuki i kultury (ochrona zabytków). Powyżej wymienione sprawy administracji sprawował Komisarz przy pomocy własnego urzędu oraz innych podległych mu urzędów i organów, będąc jednocześnie wykonawcą zleceń właściwych ministrów, służbowym zwierzchnikiem, organem zarządzającym, orzekającym, rozstrzygającym i stawiającym wnioski. Dokumentacja, składająca się na zespół Komisariat Rządu na m.st. Warszawę, została wytworzona przez Wydział Ogólny, Społeczno-Polityczny, Zdrowia, Komunikacyjno-Budowlany, Administracyjny i Wojskowy. Dokumentacja Wydziału Ogólnego, obejmuje akta wytworzone głównie przez Oddział organizacyjny. Należą do nich instrukcje i zarządzenia dotyczące zabezpieczeń na wypadek strajku, a także terminarze spotkań oraz terminarz imienin osobistości życia polityczno-kulturalnego. Część dokumentacji pochodzi z oddziału budżetowo-gospodarczego i są to preliminarze kosztów oraz sprawy wadiów, depozytów i koncesji. Dokumentacja wytworzona w Wydziale Społeczno-Politycznym pochodzi głównie z Oddziału polityczno-narodowościowego. Akta te dotyczą spraw związków zawodowych, przemysłu, bezrobocia i strajków, np. notatki informacyjne, poufne komunikaty, terminarze wydarzeń (masówek, zamieszek, wystąpień, itp.) oraz organizacji i zabezpieczenia wystąpień 1 majowych; spraw ruchu wywrotowego, np. korespondencja i wywiady osobowe, arkusze ewidencyjne osób silnie podejrzanych oraz spraw związków zawodowych i stowarzyszeń, np. pisma z danymi statutowymi zawiązków. Na dokumentację Wydziału Komunikacyjno-Budowlanego składają się akta „Zarządu gmachów i placów państwowych”. Są to liczne teczki prowadzone dla nieruchomości warszawskich, zawierające m.in. dokumenty dzierżawy, czynszów i konsensów . Z Wydziału Zdrowia zachowała się jedynie jedna teczka dokumentacji zawierająca listy lekarzy. Podobnie z Wydziału Administracyjnego zachował się jedynie wykaz fabryk i zakładów warszawskich oraz z Wydziału Wojskowego, zachowała się teczka z korespondencją dot. m.in. ćwiczeń wojskowych, oświetlenia obiektów wojskowych itp. Rozmiar zmieniono w wyniku inwentaryzacji XII - 2003 r.
Units in the collection::
Number of units per page
Reference code Title Dates Number of scans
72/1/0/1.1/21 Instrukcje ochrony ZUP [Zakładów Użyteczności Publicznej - korespondencja] 1935 14
72/1/0/1.1/24 [Zarządzenie wewnętrzne Komisarza Rządu o organizacji Sztabu Przeciwstrajkowego] 1935 6
72/1/0/1.1/25 [Zarządzenie wewnętrzne Komisarza Rządu o organizacji Sztabu Przeciwstrajkowego] 1935 6
72/1/0/1.1/26 Ogólny plan działania na wypadek strajku zakładów użyteczności publicznej, strajku powszechnego, strajków kolejowego lub pocztowego względnie zaburzeń na terenie m.st. Warszawy 1932 28
72/1/0/1.1/27 Instrukcja na wypadek strajku powszechnego 1929-1931 43
72/1/0/1.1/41 [Korespondencja dot. uzupełnień i poprawek do instrukcji na wypadek strajku powszechnego, wykazy zakładów użyteczności publicznej] 1929-1938 25
72/1/0/1.1/43 [Korespondencja z Dyrekcją Okręgową Kolei Państwowych w Warszawie w sprawie zaostrzenia stanu bezpieczeństwa i ochrony na terenach kolejowych wraz z zarządzeniami] 1939 13
72/1/0/1.1/74 [Załącznik i poprawki do Szczegółowej instrukcji wykonawczej do regulaminu służby wewnętrznej Cz. VIII. Przepisów o udzieleniu pomocy wojskowej władzom cywilnym"] 1932-1935 9
72/1/0/1.1/75 [Pismo w sprawie Instrukcji na wypadek strajku kolejowego oraz poprawki do Szczegółowej instrukcji na wypadek strajku pocztowo-telegraficznego] 1932-1934 11
72/1/0/1.1/94 [Poprawki do Instrukcji przeciwstrajkowej Komendy Miasta Warszawy] 1932-1935 9
72/1/0/1.1/97 [Poprawki do Instrukcji asystencyjnej dla rejonu bezpieczeństwa aut. Komendy Miasta Warszawy] 1934-1935 9
72/1/0/1.1/107 [Poprawki do Instrukcji przeciwstrajkowej] 1936-1939 24
72/1/0/1.1/108 [Poprawki do Instrukcji wykonawczej do Regulaminu służby wewnętrznej cz. VIII o udzieleniu pomocy wojskowej władzom cywilnym] 1934-1935 7
72/1/0/1.1/109 [Poprawki do Instrukcji przeciwstrajkowej Komendy Garnizonu Warszawa] 1935-1938 26
72/1/0/1.1/110 [Instrukcja przeciwstrajkowa wraz z m.in. wykazem składów broni i amunicji na terenie m. Warszawy oraz wzorami pism i kopert] 1938-1939 40
1 2 3 4 ... 10 11 12 13 14 ... 22 23 24 25

Amount of archival material

362

362

0

3.11

3.11

0.00

Amount of non-archival material

0

0.00

- brak danych -