Archival resources online szukajwarchiwach.pl

Akta miasta Jeleniej Góry

Archiwum Państwowe we Wrocławiu Oddział w Jeleniej Górze
- brak danych - 1309 - 1945
Magistrat Hirschberg 1309 - 1945
- brak danych - tak
administracja ogólna - akta miast i administracja miejska łaciński
niemiecki
francuski
włoski
hiszpański
czeski
inwentarz książkowy Yes dla akt
spis zdawczo-odbiorczy Yes dla dopływów
inne pomoce Yes Repertorium dokumentów
Jelenia Góra (jako „Hirsberc”) w dokumentach pojawia się po raz pierwszy dopiero w 1281 r., a jako miasto występuje kilka lat później – w 1288 r. W 1299 r. w jeleniogórskim rynku funkcjonowało już co najmniej 10 ław chlebowych, 8 szewskich i 4 jatki mięsne. Początkowo było to miasto książęce, potem królewskie. Nigdy nie stanowiła własności prywatnej. Wchodząc w skład księstwa jaworskiego, a potem świdnicko-jaworskiego Jelenia Góra dzieliła z nimi swe losy. W 1392 r., po śmierci księżnej Agnieszki, przeszła pod panowanie królów czeskich. W 1526 r. wraz z koroną czeską dostała się w ręce austriackich Habsburgów. W 1742 r., wraz z całym Śląskiem, została zbrojnie przyłączona do Prus. W 1945 r., na mocy międzynarodowych postanowień podjętych w Jałcie i Poczdamie, Jelenia Góra ponownie znalazła się w granicach Polski.
Jelenia Góra od swego początku była dominującym ośrodkiem w Kotlinie Jeleniogórskiej. Książę Bolka II świdnisko-jaworski i jego żona Agnieszka obdarzyli miasto szeregiem przywilejów. W 1338 r. było to wyłączne prawo do sprzedaży sukna, soli oraz słodu, jak również urządzenia karczmy. W 1346 r. jeleniogórscy sukiennicy otrzymali przywilej wyłączności dla wyrobu, cięcia i sprzedaży sukna. W 1348 r. miasto otrzymało tzw. „prawo mili”. W 1355 r. otrzymało przywilej górniczy. W 1502 r. od króla Czech Władysława Jagiellończyka otrzymało prawo odbywania jarmarków. Jelenia Góra, jak feudał, posiadała kilka okolicznych folwarków i wsi, m.in. w Cunnersdorfie, Czarnym, Grabarach, Janowicach, Maciejowej, Strupicach i innych.
Co najmniej od XIV w. miasto było opasane podwójnym kamiennym murem obronnym oraz suchą fosą. Dzięki nim w 1427 r. miasto odparło szturm husytów. Jednak drewniane zabudowania często płonęły, m.in. w latach 1303 i 1549. Ok. 1524 r. większość mieszkańców miasta przeszło na luteranizm. W czasie wojny trzydziestoletniej (1618-1648) Jelenia Góra została złupiona i spalona w 1634 i 1640 r. Po wojnie miasto odbudowało się dość szybko. Podstawą jego rozwoju stała się produkcja i handel cienkimi płótnami lnianymi, zwanymi woalami. W 1658 r. powstała tu Konfraternia Kupiecka – towarzystwo grupujące jeleniogórskich producentów i kupców płótna, będące jedną z najpotężniejszych tego typu organizacji w tej części Europy. Mieszczanie stali się bardzo zamożni, co uwidoczniło się w ich barokowych kamienicach.
Wojny śląskie oraz upadek płóciennictwa przyczyniły się do zubożenia mieszczan. W XIX w. powstały w nim pierwsze zakłady przemysłowe (przędzarskie, papiernicze, maszynowe i inne) oraz zaczął rozwijać się ruch turystyczny. W 1865 r. doprowadzono do miasta linię kolejową. Od 1812 r. zaczęto tu wydawać gazetę „Bote aus dem Riesengebirge”, która ukazywała się nieprzerwanie, choć od 1933 r. pod zmienionym tytułem, do końca 1944 r. W 1880 r. powstaje tu pierwsza organizacja turystyczna – Riesengebirgsverein – Towarzystwo Karkonoskie, która zajmuje się nie tylko propagowaniem turystyki, budową dróg w górach i wyznaczaniem w nich szlaków. Na przełomie XIX i XX w. Jelenia Góra staje się bardzo popularnym miejscem osiedlania się dla starych, bogatych przemysłowców i generalicji.
Pierwsza połowa XX w. miasto stopniowo powiększa się. Przyłączane są do niego okoliczne wsie, lub ich części (Czarne, Grabary). Największa taka akcesja miała miejsce w 1921 r., gdy w obszar Jeleniej Góry włączono dużą gminę Cunnersdorf (nie posiadała ona nigdy polskiej nazwy). W okresie międzywojennym w Jeleniej Górze lokowano nowe inwestycje przemysłowe, z których największą była budowa zakładów celulozowych „Schlesische Zellwolle”.
9 maja 1945 r. do Jeleniej Góry wkroczyły oddziały Armii Czerwonej. Rosjanie wywieźli z miasta wyposażenie większości fabryk oraz wiele cennych przedmiotów prywatnych i pochodzących z urzędów. Władze polskie przybyły tu 22 maja 1945 r.
I. Dokumenty, 1309-1728, sygn. 1-662

II. Układ pierwszy
1. Administracja ogólna (sprawozdania i statystyka), 1748-1877, sygn. 1-76
2. Stan ludności. Wpisy do ksiąg obywatelstwa miejskiego, 1692-1943, sygn. 77-245, A1
3. Akta wyborcze, 1585-1876, sygn. 246-265
4. Księgi miejskie. Sprawy prawne, 1535-1914, sygn. 266-675, A2
5. Wydarzenia historyczne w mieście, 1741-1913, sygn. 676-691, A3
6. Organizacja rady miejskiej, magistratu i jego biur, 1560-1945, sygn. 692-912
7. Sprawy personalne urzędników magistratu, 1741-1899, sygn. 913-1031
8. Sprawy finansowe, 1652-1920, sygn. 1032-1367
9. Sprawy budowlane, 1709-1930, sygn. 1368-1525
10. Administracja majątków miejskich, 1566-1934, sygn. 1526-2043
11. Zakłady, ogrody i lasy miejskie, 1702-1925, sygn. 2043-2132, A4
12. Handel, przemysł i turystyka, 1494-1941, sygn. 2133-2312
13. Akta cechów miejskich, 1539-1936, sygn. 2313-2851
14. Piwowarstwo, 1740-1879, sygn. 2852-2873
15. Sprawy wyznaniowe, 1550-1936, sygn. 2874-3102, A5
16. Szkolnictwo, 1743-1914, sygn. 3103-3267
17. Lecznictwo, 1566-1890, sygn. 3268-3346
18. Opieka społeczna, fundacje i stypendia, 1665-1937, sygn. 3347-3585, A6-A14
19. Miscelanea do historii miasta i kraju, 1640-1944, sygn. 3586-3679, A15
20. Towarzystwo Kurkowe i gwardia miejska, 1605-1930, sygn. 3680-3731
21. Sprawy wojskowe, 1619-1919, sygn. 3732-3816
22. Sprawy ubezpieczeniowe, 1743-1905, sygn. 3817-3850

III. Układ drugi
1. Uroczystości państwowe, sprawy reprezentacyjne, 1797-1937, sygn. 3851-3860
2. Zarządzenia władz państwowych, 1811-1937, sygn. 3861-3905
3. Organizacja władz miejskich i sprawy organizacyjne, 1787-1944, sygn. 3906-4055
4. Sprawy personalne urzędników, 1816-1945, sygn. 4056-4129
5. Wybory do władz miejskich, 1843-1943, sygn. 4130-4184
6. Sprawy bibliotek, 1829-1945, sygn. 4185-4194
7. Administracja policyjna i sprawy prawne, 1781-1942, sygn. 4195-4278
8. Akta Policji Budowlanej (Bauakten), 1807-1945, sygn. 4279-6644, A30-A65
9. Straty wojenne, 1742-1944, sygn. 6645-6692
10. Sprawy procesowe, 1836-1943, sygn. 6693-6862
11. Sprawy koncesji, 1876-1938, sygn. 6863-7031, 9252-9342
12. Akta dotyczące towarzystw i organizacji, 1831-1944, sygn. 7032-7129
13. Zakłady miejskie, 1831-1937, sygn. 7130-7154
14. Fundacje, 1775-1944, sygn. 7146-7380
15. Sprawy rzemiosła, 1747-1938, sygn. 7381-7482
16. Kasa Chorych i Kasa Zapomogowa, 1852-1945, sygn. 7483-7497
17. Statystyka, 1882-1938, sygn. 7498-7558, A66
18. Miscelanea, 1750-1944, sygn. 7559-7640, A67
19. Opieka społeczna, 1838-1941, sygn. 7641-7692, A68-A75
20. Sprawy wyznaniowe, 1826-1945, sygn. 7693-7739
21. Sprawy Żydów, 1825-1936, sygn. 7740-7749
22. Cmentarz komunalny, 1837-1939, sygn. 7750-7755
23. Szkolnictwo, 1788-1944, sygn. 7756-7956
24. Sprawy kasowe i podatkowe, 1827-1944, sygn. 7957-8077
25. Sprawy leśne, myśliwski i pomiarów, 1836-1938, sygn. 8078-8125, A77-A81
26. Sprawy gruntowe i majątków miejskich, 1801-1944, sygn. 8126-8485
27. Ochrona przeciwpożarowa, 1836-1939, sygn. 8486-8510, A82-A88
28. Oświetlenie miasta, 1857-1944, sygn. 8511-8521
29. Sprawy wojskowe, 1811-1941, sygn. 8522-8583, A89-A132
30. Sprawy miar, wag i stempli, 1826-1944, sygn. 8584-8586, A134
31. Przemysł i handel, 1848-1944, sygn. 8587-8615, A133
32. Koleje żelazne, poczta i telegraf, 1846-1945, sygn. 8616-8663
33. Sprawy budowlane, 1748-1945, sygn. 8664-9138, A16-A29, A135-A144
34. Wodociągi i kanalizacja, 1849-1944, sygn. 9139-9217
35. Archiwum Miejskie, 1921-1945, sygn. 9218-9251
36. Nabytki z lat 2003-2011, 43 j.a., nieopracowane, bez sygnatur
Akta o sygn. 1-6589 wpisano do bazy danych IZA.
No. Name Units Dates Number of scans
Units without series 386 0
1 I - Statystyka 76 1748-1877 0
2 I - Sprawy obywatelstwa miejskiego 169 1692-1943 0
3 I - Wybory 20 1585-1876 0
4 I - Księgi przywilejów miejskich 11 1299-1851 0
5 I - Sprawy opiekuństwa prawnego 13 1591-1905 0
6 I - Protokoły sądownictwa miejskiego 44 1633-1847 0
7 I - Sprawy procesowe 60 1705-1877 0
8 I - Zarządzenia dotyczące sądownictwa 20 1536-1893 0
9 I - Sprawy gruntowe 126 1469-1902 0
10 I - Akta administracji policyjnej 56 1665-1914 0
11 I - Księgi hipoteczne 43 1704-1896 0
12 I - Stosunki pańszczyźniane w majątkach miejskich 37 1532-1873 0
13 I - Wydarzenia historyczne w mieście 16 1741-1913 0
14 I - Organizacja Magistratu i jego biurowość 220 1501-1945 0
15 I - Sprawy personalne urzędników miejskich 119 1741-1899 0
16 I - Sprawy finansowe 336 1560-1939 0
17 I - Sprawy budowlane 158 1708-1999 0
18 I - Administracja majątków miejskich 519 1496-1957 0
19 I - Zakłady, ogrody i lasy miejskie 88 1702-1925 0
20 I - Handel, przemysł i turystyka 180 1494-1941 0
21 I - Akta cechów miejskich 541 1500-1980 0
22 I - Piwowarstwo 20 1742-1879 0
23 I - Sprawy wyznaniowe 229 1550-1936 0
24 I - Szkolnictwo 166 1709-1916 0
25 I - Lecznictwo 79 1566-1890 0
26 I - Opieka społeczna 142 1741-1937 0
27 I - Fundacje i stypendia 97 1665-1937 0
28 I - Miscelanea 94 1640-1944 0
29 I - Bractwo Strzeleckie 52 1605-1930 0
30 I - Militaria 85 1619-1919 0
31 I - Sprawy ubezpieczeniowe 34 1743-1905 0
32 II - Sprawy reprezentacji 10 1797-1933 0
33 II - Konstytucje i zarządzenia państwowe 40 1811-1937 0
34 II - Zarząd Policji Budowlanej 2303 1819-1972 0

Amount of archival material

10439

10170

0

182.20

180.00

0.00

Amount of non-archival material

0

0.00

- brak danych -