Archival resources online szukajwarchiwach.pl

Zarządy Naczelników Wojennych w Królestwie Polskim

Archiwum Główne Akt Dawnych
- brak danych - 1861-1867
Uprawlenija Wojennych Naczalnikow w Carstwie Polskom 1861 - 1867
- brak danych - tak
administracja specjalna - wojsko i obrona narodowa, obrona cywilna polski
rosyjski
inwentarz książkowy Yes ze wstępem i indeksami; osobowym i geograficzno-rzeczowym
Zarządy naczelników wojennych zostały ustanowione jako urzędy wojskowo-policyjne po upadku powstania listopadowego w 1831 r. dla każdego województwa (guberni) w Królestwie Polskim. Zniesiono je w 1858 r., ale przywrócono jesienią 1861 r. w związku z wprowadzeniem w Królestwie stanu wojennego. Początkowo zorganizowano je przeważnie w miastach gubernialnych, ale w czasie powstania styczniowego zagęszczono ich sieć; w szczytowym okresie represji, w początkach 1864 r. działali naczelnicy wojenni w 9 głównych oddziałach (w miastach gubernialnych i innych oraz 3 zawiadujących liniami kolejowymi: Warszawsko-Wiedeńską, Warszawsko-Bydgoską i Petersburską), w kilkunastu oddziałach drugorzędnych, w ok. 40 powiatach i ponad 200 rejonach vel rewirach, Zarządy głównych oddziałów łaczono ze sztabami wojsk rosyjskich stacjonujących na ich terenach. Dowódcy jednostek wojskowych piastowali wtedy funkcje naczelników. Władzą zwierzchnią naczelników była od 1861 r. Kancelaria Specjalna przy Namiestniku Królestwa Polskiego, a od XII 1863 r. Zarząd Generał-Policmajstra. Po przejściu fali represji zarządy naczelników wojennych zostały zlikwidowane w 1866 r. Rozległe uprawnienia naczelników, których zsadniczym celem było tłumienie ruchów niepodległościowych i zmuszanie społeczeństwa do uległości, obejmowały nie tylko zakres spraw wojskowości. Działając przy pomocy komisji wojenno-śledczych i polowych komisji wojenno-sądowych przeprowadzali rewizje, dochodzenia, aresztowania, skazywali na kary, z wyrokami śmierci włącznie. Zachowane szczątki akt obejmują zarządy wojennych naczelników różnych szczebli z terenu oddziałów: warszawskiego, kaliskiego, płockiego, rejonów: kaliskiego, ciechanowskiego, oddziału lubelskiego, radomskiego, rejonu stawiszyńskiego oraz Oddziałów Kolei Żelaznej Warszawsko-Wiedeńskiej i Warszawsko-Bydgoskiej. Akta zawierają nieliczne materiały o charakterze normatywno-organizacyjnym, księgi kancelaryjne i rachunkowe, korespondencję z załącznikami, akta śledztw, wśród których wyróżniają się spisy podejrzanych i aresztowanych za przewinienia polityczne, przeważnie za udział w powstaniu styczniowym lub za jego czynne popieranie, wykazy i inne akta dotyczące osób lojalnych wobec władz, świadczących im usługi polityczne i przez nie za to nagradzanych, jak też represjonowanych przez powstańców, seria raportów o działaniach wojsk rosyjskich na terenie oddziału kaliskiego, niewielka liczba akt dotyczących tropienia przemytu broni i innych nielegalnych materiałów, poboru rekruta i dezercji, kontaktów z emigracją polityczną, wprowadzania reform włościańskich itp. stan zachowania zespołu trudny do ustalenia, poprzednią kartę sprządziła F. Ramotowska w 1974 r. i w 2006 r. D. Lewandowska
Units in the collection::
Number of units per page
Reference code Title Dates Number of scans
1/239/0/1/1 [Korespondencja Naczelnika Wojennego Oddziału Warszawskiego w sprawie osób przychylnych rządowi carskiemu, które ucierpiały podczas powstania i szukają opieki władz, m. in. korespondencja z Komitetem Opieki utworzonym przy Sztabie Wojsk w Królestwie Polskim - "Komitiet Prizrienija otstawnych woinskich czinow i czastnych lic w Carstwie Polskom"]. 1863 0
1/239/0/1/2 Kniga Uprawlenija Wojennogo Naczalnika Warszawskogo Gławnogo Otdieła na zapisku pieriechodiaszczich summ za 1864 g[od]. [Księga Zarządu Wojennego Naczelnika Warszawskiego Głównego Oddziału przeznaczona do zapisu przepływu sum za 1864 rok]. 1864 0
1/239/0/1/3 Kniga prichoda i raschoda dienieg Uprawlenija Wojennogo Naczalnika Warszawskogo Gławnogo Otdieła. 1864 g. [Księga przychodów i rozchodów Zarządu Wojennego Naczelnika Warszawskiego Głównego Oddziału za 1864 r.]. 1864 0
1/239/0/1/4 Kniga na zapisku dienieg ekstraordinarnych, stołowych i żałowannych, otpuskajemych po wriemiennomu sztatu Uprawlenija Wojennogo Naczalnika Warszawskogo Gławnogo Otdieła za 1865 g. [Książka z rejestrem wydatków nadzwyczajnych na wynagrodzenie i żywienie przeznaczone dla pracowników na etatach czasowych Zarządu Wojennego Naczelnika Warszawskiego Głównego Oddziału za 1865 r.]. 1865 0
1/239/0/1/5 Kniga Uprawlenija Wojennogo Naczalnika Warszawskogo Gławnogo Otdieła o pieriechodiaszczich summ[ach] za 1866 g[od]. [Księga Zarządu Wojennego Naczelnika Warszawskiego Głównego Oddziału dotycząca przepływu sum w roku 1866]. 1866 0
1/239/0/1/6 [Akta dotyczące: a) sporu właściciela majoratu Załubice z szynkarzem, b) zagubienia dokumentów (Piotr Bagniewski i Aleksander Donajkowski), c) nadużyć dokonanych przez władze administracyjne Włocławka, d) zezwolenia Jankielowi Edelsztejnowi na założenie w Mińsku fabryki śrutu, e) dezertera Lejzera Zapolskiego zbiegłego z wojska rosyjskiego do Prus]. 1866 0
1/239/0/1/7 [Opis diełam - Wykaz spraw: Uprawlenija Wojennogo Naczalnika Warszawskogo Gławnogo Otdieła [Zarządu Wojennego Naczelnika Warszawskiego Głównego Oddziału] - z lat 1862-1866, Nr 2, k. 2-9; Uprawlenija Naczalnika Warszawskogo Otdieła [Zarządu Naczelnika Warszawskiego Oddziału] - z lat 1857-1865, Nr 3, k. 10-17; Uprawlenija Wojennogo Naczalnika Otdieła Warszawsko - Wienskoj Żeleznoj Dorogi [Zarządu Wojennego Naczelnika Warszawsko - Wiedeńskiej Kolei Żelaznej] - z lat 1861-1864, Nr 5, k. 18-21; Uprawlenija Wojennogo Naczalnika Warszawsko - Brombiergskoj Żeleznoj Dorogi [Zarządu Wojennego Naczelnika Warszawsko - Bydgoskiej Kolei Żelaznej] - z 1863 r., Nr 6, k. 22-27; Uprawlenija Wojennogo Naczalnika Okruga Żeleznoj Dorogi [Zarządu Wojennego Naczelnika Okręgu Kolei Żelaznej] - z lat 1861-1862, Nr 7, k. 28-31; Uprawlenija Wojennogo Naczalnika gorodow: Pietrokowa, Łowicza, Rawy s ich ujezdami i gor[oda] Czenstochowy [Zarządu Wojennego Naczelnika miast: Piotrkowa, Łowicza, Rawy z ich powiatami i miasta Częstochowy - z 1861 r., Nr 9, k. 32-33; 7) Uprawlenija Warszawskogo Wojennogo Gubiernatora [Zarządu Warszawskiego Wojennego Gubernatora] - z lat 1836 - 1846,, Nr 10, k. 34-35; 8) Uprawlenija Wojennogo Naczalnika Warszawskoj Gubierni [Zarządu Wojennego Naczelnika Guberni Warszawskiej] - z lat 1837-1846, Nr 11, k. 36. 1866 0
1/239/0/1/8 Opisy diełam uprazd[nienago] Upr[awlenija] b[ywszego] Warsz[awskogo] Gienier[ał] Gubiernatora, Upr[awlenija] Warszaw[sko] - Wiensk[oj] Żelez[noj] D[orogi], Upraw[lenija] N[aczalnika] Siedleck[ogo] Otdieła i proczich. [Wykazy spraw zlikwidowanych urzędów przekazanych Zarządowi Wojenego Naczelnika Warszawskiego Głównego Oddziału]. 1884 0
1/239/0/1/52 [Zezwolenie Rajmundowi Umanowi na wyjazd do Rosji wraz z rodziną za wyświadczone usługi polityczne]. 1863-1863 0
1/239/0/2/9 [Księga ludności gminy Pruszków - dla wsi Józefin i Żbików]. 1865, 1868 0
1/239/0/3/10 [Rassy]lnaja kniga Wojennogo Naczalnika [Warszawsko - Wienskoj] Żeleznoj Dorogi. [Księga pism wychodzących Wojennego Naczelnika Warszawsko - Wiedeńskiej Kolei Żelaznej]. 1862 0
1/239/0/3/11 Kopija s dienieżnych knig Uprawlenija Wojennogo Naczalnika Otdieła Warszawsko - Wienskoj Żeleznoj Dorogi za 1862 god. [Dieło iz knig o prichodie i raschodie dienieg w Uprawleniju Wojennago Naczalnika w 1862 godu]. [Kopia ksiąg rachunkowych Zarządu Wojennego Naczelnika Oddziału Warszawsko - Wiedeńskiej Kolei Żelaznej za 1862 rok. Sprawa z ksiąg o przychodach i rozchodach Zarządu Wojennego Naczelnika w 1862 roku]. 1861-1863 0
1/239/0/3/12 [O poborze rekrutów w 1863 r.]. 1863 0
1/239/0/3/13 [O nagrodach za wyróżnianie się w walkach z powstańcami]. 1863 0
1/239/0/3/14 [Raporty o dyslokacji wojsk]. 1863 0
1 2 3 4

Amount of archival material

52

52

0

1.01

1.01

0.00

Amount of non-archival material

0

0.00

- brak danych -

X

Zapraszamy do testowania nowej odsłony serwisu na szukajwarchiwach.gov.pl!

Przed nami kolejny etap modernizacji. Weź w nim udział – prześlij nam swoje propozycje zmian i nowych funkcjonalności.

Nasz adres znajdziesz w zakładce "Kontakt" na szukajwarchiwach.gov.pl.