Archival resources online szukajwarchiwach.pl

Akta gminy Aleksandrowice

Archiwum Państwowe w Katowicach Oddział w Bielsku-Białej
- brak danych - 1855-1938
- brak danych - 1855 - 1938
- brak danych - tak
administracja ogólna - akta gmin i gromad polski
niemiecki
inwentarz książkowy Yes - brak danych -
Pojęcie gminy wiejskiej jako jednostki administracyjnej wprowadziła austriacka ustawa z dnia 12 sierpnia 1866 r. Zgodnie z tą ustawą, gminę reprezentowała Rada Gminna złożona z radnych, których liczba uzależniona była od liczby członków uprawnionych do wyboru radnych oraz Zwierzchność Gminna składająca się z naczelnika gminy, wójta i dwóch radnych (asesorów, przysiężnych).
Do kompetencji organów samorządowych w gminach należało m.in.: zarządzanie majątkiem gminnym, czuwanie nad bezpieczeństwem osób i ich mienia, utrzymanie gminnych dróg, mostów, ulic i placów, opieka społeczna nad szkołą ludową itp. Władzą zwierzchnią gminy była Rada Powiatowa, a w jej zastępstwie Wydział Powiatowy.
Powyższa organizacja gminy utrzymała się prawie bez zmian do 1933 r., kiedy to ustawa o częściowej zmianie ustroju samorządu terytorialnego z dnia 23. 03. 1933 r. wprowadziła zmianę w organizacji gminy wiejskiej. Według ustawy z roku 1933 każda gmina wiejska była samorządną jednostką terytorialną, której organem stanowiącym i kontrolnym była Rada Gminna, a organem zarządzającym i wykonawczym był Zarząd Gminy. Członkami Rady Gminnej byli wójt jako przewodniczący, podwójci, ławnicy oraz radni w liczbie od 12 do 20, w zależności od liczby mieszkańców danej gminy. Zarząd Gminny składał się z wójta, podwójciego oraz dwóch ławników, zaś w gminach liczących ponad 10 tys. mieszkańców z trzech ławników.
Obszar gminy wiejskiej, jeżeli nie stanowił jednej miejscowości, dzielił się na gromady. Gromadę wiejską stanowiła z reguły każda miejscowość (osiedle, wiejska kolonia itp.). Miejscowości te jednak mogły być połączone i tworzyć wspólną gromadę. Organem uchwalającym w gromadzie była Rada Gromadzka lub zebranie gromadzkie, a organem wykonawczym gromady był sołtys, bądź jego zastępca (podsołtys).
Zakres działania gromady obejmował zarząd majątkiem gromady i dobrem gromadzkim oraz rozporządzanie dochodami z tych źródeł.
Po agresji Niemiec na Polskę w 1939 r. część ziem polskich została bezprawnie wcielona do Rzeszy Niemieckiej. Między włączonymi do Rzeszy terenami znalazły się województwo katowickie wraz z miastem Bielsko i powiatem. Ustrój dotychczasowych gmin polskich na terenie powiatu bielskiego został w okresie okupacji hitlerowskiej podporządkowany administracji władz niemieckich. Organizację oraz zasadnicze kompetencje gmin na terenach przyłączonych do Rzeszy Niemieckiej zostały określone w Niemieckiej Ordynacji Gminnej, wydanej w dniu 21.12. 1939 r.
Na czele Urzędu Gminnego stał burmistrz, który był kierownikiem i zarządcą gminy oraz sprawował władzę ustawodawczą i wykonawczą. Ponosił wyłączną i pełną odpowiedzialność za wykonywanie swych obowiązków. W sprawach istotniejszej wagi burmistrz zasięgał porady radnych gminy (Beigeordnete). Burmistrz informował ludność o zarządzeniach i zmianach w administracji gminnej. Był przełożonym zatrudnionych w gminie urzędników i robotników.
Stałym zastępcą burmistrza był pierwszy radny gminy, do którego obowiązków należało załatwianie spraw łącznie z podejmowaniem decyzji w razie nieobecności burmistrza. Burmistrz reprezentował gminę na zewnątrz zarówno w sprawach publicznoprawnych, jak i administracyjnych.
Zgodnie z paragrafem 49 Niemieckiej Ordynacji Gminnej radni wybierani byli regularnie co 6 lat, a ich liczba uzależniona była od ilości mieszkańców.
Administracja gminna wprowadzona przez okupanta, została uchylona dopiero przez władze Polski Ludowej art. 11 dekretu z dnia 21.07.1944 r.
W okresie powojennym samorząd wiejski charakteryzowała centralizacja organów samorządowych tj.: gminnej rady i zarządu gminnego. Organem wykonawczym był zarząd gminy złożony z wójta podwójciego oraz ławników. Do zakresu działania samorządu terytorialnego miały należeć sprawy publiczne o znaczeniu lokalnym, o ile nie były wyraźnie zastrzeżone do kompetencji władz państwowych.
Samorząd terytorialny reprezentowany przez terenową radę narodową stanowił korporację prawa publicznego i posiadał osobowość prawną. Każda rada narodowa niższego stopnia podlegała bezpośredniemu nadzorowi rady narodowej wyższego stopnia i w związku z tym wszystkie uchwały rad narodowych wojewódzkich, powiatowych miejskich i gminnych wymagały zatwierdzenia Prezydium Rady Narodowej wyższego stopnia.
Organem wykonawczym gminnej rady narodowej był Zarząd Gminny składający się z wójta, podwójciego i trzech członków zarządu, wybieranych przez gminną radę narodową w sposób przewidziany dla burmistrzów i członków zarządów miejskich. Wybór wójta i podwójciego wymagał zatwierdzenia przez właściwego starostę. Wójtowi, dla celów administracji gromad, podlegali sołtysi i podsołtysi, wybierani przez ogólne zebranie mieszkańców gromady. Brali oni udział w posiedzeniach Zarządu Gminnego. Czynności kontrolne nad gospodarką Zarządu Gminnego sprawowała Gminna Komisja Kontroli Społecznej.
Jako najwyższy organ uchwałodawczy i kontrolny wprowadzono we wszystkich gminach wiejskich gminną radę narodową spełniającą swe czynności poprzez prezydium składające się z przewodniczącego, wiceprzewodniczącego i trzech członków oraz przez komisję zajmującą się poszczególnymi zagadnieniami urzędu gminnego.
W latach 1945-1948 przy każdej Radzie Narodowej powstawały komisje takie jak: Drogowa, Finansowa, Budżetowa, Oświatowa, Rolna, Urządzeń Osiedli oraz Zdrowia Pracy i Pomocy Społecznej, a także inne komisje powoływane doraźnie.
Dnia 20.03.1950 r. wydano ustawę o terenowych organach jednolitej władzy państwowej, która wprowadziła zmiany w pojęciu gminy i podziale miast, rozszerzyła zakres działania rad narodowych i tryb ich postępowania. W miejsce zniesionego Urzędu Gminnego powołano Prezydium Gminnej Rady Narodowej.
Rada Państwa i Rada Ministrów w dniu 24.12.1954 r. wydały uchwałę w sprawie prac przygotowawczych do powołania Gromadzkich Rad Narodowych. Z dniem 31.12.1954 r. zakończyły swą działalność Prezydia Gminnych Rad Narodowych oraz przestały istnieć gminy jako jednostki terytorialno-administracyjne.
Z chwilą wejścia w życie ustawy z dnia 25.09.1954 r. o reformie podziału administracyjnego i powstania Gromadzkich Rad Narodowych, wprowadzony został podział powiatów na gromady, będące terytorialnie jednostką pośrednią pomiędzy dawną gminą i dawną gromadą.
[na podstawie wstępu do inwentarza, oprac. Irena Jagoda, Bielsko-Biała, 1967]
I. Gemeindevorstand Alexanderfeld
1. Dział Organizacyjny: akta wyborcze do Rady Gminnej i Zarządu, z lat 1880-1912, sygn. 1-4
2. Dział Finansowo-Budżetowy: sprawozdania finansowe i podatkowe, z lat 1855-1917, sygn. 5-13
3. Oświata: normatywy w sprawach szkolnych, z lat 1906-1918, sygn. 14
4. Dział administracji społecznej: poświadczenia przynależności gminnej, z lat 1880-1911, sygn. 15
II. Zarząd Gminy w Aleksandrowicach
1. Dział Ogólno-Inwentaryzacyjny: zarządzenia i okólniki, akta wyborcze do wydziału gminnego, sprawy organizacyjno-administracyjne, z lat 1924-1938, sygn. 16-25
2. Dział Finansowo-Budżetowy: budżety i sprawozdania finansowe, sprawy podatkowe, z lat 1924-1937, sygn. 26-52
3. Dział Gospodarki Gminnej: gospodarka gminna, elektryfikacja, sprawy rolnictwa, przemysłu, handlu, z lat 1922-1938, sygn. 57-75
4. Dział Administracji Społecznej: sprawy szkolnictwa, Stowarzyszenie Przyjaciół Szkoły, opieka zdrowotna i społeczna, bezrobocia, z lat 1922-1938, sygn. 57-75
5. Dział Administracyjny: związki, dane statystyczne dotyczące liczby ludności, wypisy z akt metrykalnych, sprawy budowlane, z lat 1920-1938, sygn. 76-91
KM 14.06.1988, 0014-4

Amount of archival material

91

91

0

0.56

0.56

0.00

Amount of non-archival material

0

0.00

- brak danych -

X

Zapraszamy do testowania nowej odsłony serwisu na szukajwarchiwach.gov.pl!

Przed nami kolejny etap modernizacji. Weź w nim udział – prześlij nam swoje propozycje zmian i nowych funkcjonalności.

Nasz adres znajdziesz w zakładce "Kontakt" na szukajwarchiwach.gov.pl.