Archival resources online szukajwarchiwach.pl

Cechy miasta Nysy

Archiwum Państwowe w Opolu
- brak danych - 1386-1943
- brak danych - 1386 - 1943
- brak danych - tak
cechy, związki rzemieślnicze - - łaciński
niemiecki
czeski
inwentarz książkowy Yes 882 j.a.
spis roboczy Yes 4 j.a.
Cechy były to zawodowe organizacje rzemieślników, do których należeli wszyscy majstrowie chcący uprawiać rzemiosło w mieście. Zasadniczym celem cechów była obrona interesów ich członków przed kupcami oraz przed konkurencją ze strony rzemieślników nie zrzeszonych w cechu a także przed majstrami innych specjalności.
Do głównych zadań cechu należało wykształcenie uczniów i czeladników na przyszłych mistrzów cechowych 1.
Miasto Nysa było własnością biskupów wrocławskich. W mieście często gościły bogate delegacje różnych dostojników i to zarówno świeckich jak i duchownych. Czynnik ten wpływał w znaczącym stopniu na wzrost zamożności mieszczan. Na szeroką skalę rozwinęło się rzemiosło miejske, a w szczególności sukiennictwo. Sukiennicy nyscy posiadali już w 1302 roku 24 ławy targowe. Podobnie szybko i prężnie rozwijało się garbownictwo, póżniej wraz z rowojem miasta- inne specjalności rzemiosła. W znacznym stopniu rozwinięte było piekarnictwo. W XIX w. w Nysie było 32 piekarzy, I5 ciastkarzy i cukierników. W tymże czasie w mieście funkcjonowało: 26 rzeźników, 15 balwierzy, 2 fryzjerów, 8 garncarzy, 13 podkuwaczy koni, 33 ślusarzy, 8 zegarmistrzów, 6 złotników, 3 grawerników, 138 szewców, 12 rękawiczników, 25 kuśnierzy, 98 krawców, 7 kapeluszników, 46 stolarzy, 2 gorseciarzy, 16 introligatorów, 4 fotografów. Istniały także pojedyncze warsztaty rzemieślnicze jak 2 kominiarzy, 1 mechanik.
Większość organizacji cechowych powstawała w XIV-XVI w. W 1375 r. otrzymał artykuły cechowe cech piekarzy, w 1523 r. browarnicy, w 1571r. złotnicy, w roku 1487 rymarze i siodlarze, w 1582 r.mydlarze w 1609 r rękawicznicy. Również w Nysie działał cech owczarzy , w którym skupieni byli również owczarze z powiatu grodkowskiego. W innych miastach śląskich nie odnotowano akt wymienionego cechu.
Mistrzowie i starsi poszczególnych cechów pilnie strzegli swoich praw, zabiegali o rozszerzenie wpływów. Szczególnie mocno bronili się przed konkurencją rzemieślników z okolicznych wsi. Przestrzegano prawo mili zapowiedniej tzn. zakazu osiedlania się rzemieślników nie zrzeszonych w cechach w odległości 1 mili od miasta. Również z biegiem czasu starano się powstrzymać napływ nowych uczniów i czeladników do cechu, poprzez zwiększenie opłat wpisowych i utrudnianie zdania egzaminów. Na organizowanych w mieście jarmarkach nie pozwalano sprzedawać towarów innych rzemieślników. Wszystkie te sprawy były stale uaktualniane w statutach i artykułach cechowych. Mistrzowie cechowi zabiegali, o to by wszystkie zmiany potwierdzała rada miasta, a jeszcze lepiej czynił to cesarz. Świadczyło to o zamożności i znaczeniu cechu. Różnorodność cechów występujących w Nysie świadczyła o bogactwie mieszczaństwa nyskiego. Rozwój przemysłu i nowe zarządzenia przemysłowe z XIX w. doprowadziły do upadku znaczenia cechów. Wprawdzie istniały one nadal ale nie miały one już takiego wpływu na życie gospodarcze i kulturalne miasta.
[Na podstawie wstępu do inwentarza, oprac. Janina Domska , Opole 2003]
akta cechu białoskórników 1652, 1765-1842 (7 j.a.), akta cechu bednarzy 1648-1855 (8 j.a.), akta cechu blacharzy 1641-1868 (7 j.a.),akta cechu browarników i słodowników 1523-1918 (16 j.a.), akta cechu czerwonoskórników 1666-1668 (2 j.a.), akta cechu farbiarzy 1853-1860 (12 j.a.), akta cechu garbarzy1693-1849 (3 j.a.), akta cechu garncarzy 1543-1883 (24 j.a.), akta cechu gwoździarzy 1850-1861(2 j.a.), akta cechu introligatorów 1689-1854 (4 j.a.), akta cechu kapeluszników 1528-1868 (18 j.a.),akta cechu kołodziei i stelmachów 1570-1888 (10 j.a.), akta cechu korobańczyków 1721 (1 j.a.), akta cechu kotlarzy 1674-1845 (11 j.a.), akta cechu koszykarzy 1852 (1 j.a.), akta cechu kowali 1681-1922 (56 j.a.), akta cechu kramarzy 1652-1936 (16 j.a.), akta cechu krawców 1521-1926 (17 j.a.), akta cechu kuśnierzy 1439-1907 (38 j.a.), akta cechu krupiarzy 1770 (1 j.a.), akta cechu młynarzy 1667 (1 j.a.), akta cechu murarzy 1584-1869 (3 j.a.), akta cechu mydlarzy i wytwórców świec 1597-1860 (24 j.a.), akta cechu owczarzy 1678-1899 (66 j.a.), akta cechu piekarzy 1433-1900 (110 j.a.), akta cechu płócienników 1449-1880 (45 j.a.), akta cechu pończoszników 1658-1886 (12 j.a.), akta cechu piernikarzy i cukierników 1577-1913 (2 8 j.a.), akta cechu plecionkarzy 1684 (1 j.a.), akta cechu powroźników 1551-1902 (16 j.a.), akta cechu rębaczy soli 1696 (1 j.a.), akta cechu rękawiczników 1729-1879 (16 j.a.), akta cechu rymarzy 1482-1926 (10 j.a.), akta cechu rzeźników 1510-1885 (88 j.a.), akta cechu siodlarzy 1693-1751(3 j.a.), akta cechu sprzątaczy 1941-1943 (1 j.a.), akta cechu stolarzy i szklarzy 1569-1881 (18 j.a), akta cechu sukienników 1506-1896 (83 j.a.), akta cechu szewców 1386-1891 (32 j.a.), akta cechu ślusarzy 1412-1839 (35 j.a.), akta cechu tkaczy 1727 (1 j.a.)akta cechu złotników i zegarmistrzów 1472-1849 (9 j.a.), poświadczenia dobrego urodzenia i poświadczenia nauki ukończenia zawodu różnych cechów 1472-1849 (21 j.a.), potwierdzenie przywilejów 1667 (1 j.a.), potwierdzenie praw i obowiązków rzemieślników 1496 (1 j.a.), poświadczenie zgody na przyjmowanie czeladników na naukę rzemiosła 1528 (1 j.a.), wystawienie świadectwa nauki 1725, 1828 (2 j.a.); nab. 8115/2015: opłaty od cechu kowali, świadectwo dobrego urodzenia i odbytej praktyki Franza Eymera, fotografie przedstawiające cech rzeźników 1789, XX w. (3 j.a.); nab. 8687/2016: świadectwa ukończenia nauki rzemiosła sukienniczego- niewypełnione 1791-1808 (1 j.a.). Zmikrofilmowano j. arch. o sygn. 7-8,15-16, 22, 38-41,52, 54-68, 78,82-85,98-99, 108-113,121, 177-179,193-199, 210-223, 247,251-255, 273-276,339-345,449-470, 491-492,503-507,546, 563-569,573-582, 661, 665-670, 683-721, 766-788, 798-800,807-817,842-844.
No. Name Units Dates Number of scans
Units without series 1 0
1 Białoskórnicy (Weissgärber) 6 1765-1876 0
2 Bednarze (Böttcher-Innung) 8 1584-1855 0
3 Blacharze (Klempner-Innung) 7 1641-1868 0
4 Browarnicy i słodownicy (Brauer und Malzer Innung) 16 1523-1918 78
5 Czerwonoskórnicy (Rothgärber) 2 1666-1668 0
6 Farbiarze (Färber-Innung) 12 1653-1899 0
7 Garbarze (Gärber-Innung) 2 1693-1849 0
8 Garncarze (Töpfer-Innung) 22 1543-1883 0
9 Gwoździarze (Nagelschmiede-Innung) 2 1850-1861 0
10 Introligatorzy (Buchbinder-Innung) 4 1691-1865 0
11 Kapelusznicy (Hutmacher-Innung) 16 1556-1878 0
12 Kołodzieje i stelmachowie (Rademacher und Stellmacher-Innung) 10 1570-1888 0
13 Kordobańczycy (Korduaner-Innung) 1 1721-1721 0
14 Kotlarze (Kesselschmiede-Innung) 11 1674-1845 0
15 Koszykarze (Korbmacher-Innung) 1 1852-1852 0
16 Kowale (Schmiede-Innung) 56 1559-1922 0
17 Kramarze (Reichskramer Mittel) 16 1560-1936 0
18 Krawcy (Schneider-Innung) 17 1521-1926 0
19 Kuśnierze (Kürschner-Innung) 36 1439-1907 0
20 Krupiarze (Gräupner-Mittel) 1 1770-1770 0
21 Młynarze (Mühler-Innung) 1 1667-1667 0
22 Murarze (Maurer-Mittel) 3 1584-1869 0
23 Mydlarze i wytwórcy świec (Seifensieder und Lichtmacher Innung) 22 1597-1860 0
24 Owczarze (Schäffer-Innung) 66 1678-1899 0
25 Piekarze (Bäcker-Innung) 110 1433-1908 0
26 Płóciennicy (Züchner-Innung) 42 1449-1880 0
27 Pończosznicy (Strumpfwirker-Innung) 12 1653-1886 0
28 Piernikarze i cukiernicy (Pfefferküchler und Conditor Innung) 28 1577-1917 0
29 Powroźnicy (Seiler-Innung) 15 1551-1912 0
30 Rębacze soli (Salzhacker) 1 1696-1696 0
31 Rękawicznicy (Handschuhe-Innung) 16 1557-1879 0
32 Rymarze (Satlerinnung) 10 1482-1926 0
33 Rzeźnicy (Fleischer-Innung) 88 1510-1928 0
34 Siodlarze (Satler-Innung) 3 1683-1751 0
35 Sprzątacze (Putzmacher-Handwerk) 1 1941-1943 0
36 Stolarze i szklarze (Tischler und Glaser-Innung) 18 1569-1881 0
37 Sukiennicy (Tuchmacher-Innung) 83 1527-1899 0
38 Szewcy (Schuhmacher-Innung) 32 1386-1892 0
39 Ślusarze (Schlosser-Innung) 9 1412-1839 0
40 Złotnicy i zegarmistrzowie (Goldschmiede und Uhrmacher) 35 1571-1900 0
41 Nieokreślona przynależność cechowa 9 1472-1879 0
42 korekta ewidencji 2015 3 1737-1934 0
43 Dokumenty - dopływ 32 1439-1828 0
Units in the collection::
Number of units per page
Reference code Title Dates Number of scans
45/121/0/1/1 [Księga przyjęć uczniów do cechu] 1765-1876 0
45/121/0/1/2 Annotations Buch derer bey dem Löbl. Weisgerber Mittel zu Neisse sammtlich auf gedungenen Lehrknechten deren Geburts Briefen und gehörigen Bürgen 1779-1842 0
45/121/0/1/3 Einnahme und Ausgabe Buch 1823-1846 0
45/121/0/1/4 [Kontrakt kupna - sprzedaży] 1792 0
45/121/0/1/5 [Poświadczenia urodzenia oraz nauki zawodu] 1823-1835 0
45/121/0/1/6 [Korespondencja różna] 1785-1842 0
45/121/0/2/7 Karol Ferdynand książę polski i szwedzki, biskup wrocławski i płocki zatwierdza artykuły cechu bednarzy. Warschau, 1648, 28 IX 1648 0
45/121/0/2/8 Sebastian, biskup wrocawski zatwierdza artykuły cechowe nadane im przez radę miasta Wiedenau w 1557 r. Neiss, 1665, 14 X 1665-1665 0
45/121/0/2/9 [Rejestr opłat przyjmowanych czeladników do cechu] 1699-1757 0
45/121/0/2/10 [Rejestr uczniów cechu wraz z wniesionymi opłatami] 1584-1855 0
45/121/0/2/11 Burmistrz i rada miasta Nysy poświadczają prawe pochodzenie Augustyna Lienke Patschkau, 1717, 26 II 1717 0
45/121/0/2/12 Rada miasta cesarsko-królewskiego Świdnicy potwierdza pochodzenie z prawego łoża Jana Ignacego Hoppe, syna szewca ze Świdnicy. Schweidnitz 1725, 17 VIII 1725 0
45/121/0/2/13 [Kopia] Burmistrz i rada miasta Grodkowa potwierdza prawe pochodzenie Jana Grzegorza Schoedera. Grottkau, 1786, 19 IV 1786 0
45/121/0/2/14 Zezwolenie na naukę zawodu dla Jana Jüttnera 1801 0
45/121/0/3/15 Rosina Borckwirtrin von Seysersdorf poświadcza prawe pochodzenie Krzysztofa Braumehera. Gläsendorf, 1641, 18 IV 1641 0
1 2 3 4 ... 28 29 30 31 32 ... 57 58 59 60

Amount of archival material

886

882

0

7.63

7.61

0.00

Amount of non-archival material

0

0.00

- brak danych -