Archival resources online szukajwarchiwach.pl

Rada Narodowa w Poznaniu

Archiwum Państwowe w Poznaniu
- brak danych - [1911 - 1912] 1913 - 1923
- brak danych - 1911 - 1912
1913 - 1921
1922 - 1923
- brak danych - tak
stowarzyszenia i związki - samopomoc polski
niemiecki
inwentarz książkowy Yes system informatyczny(całość); patrz też tradycyjny (sygn.: 1-244)
W październiku 1912 roku rząd pruski przystąpił do wywłaszczeń majątków polskich, co wywołało ogólny protest. Objawił się on na walnym wiecu dla całego zaboru pruskiego odbytym 21 listopada 1912 roku w Inowrocławiu, ze względu na obowiązujące ograniczenie języka polskiego w Poznaniu w myśl cytowanej ustawy o zgromadzeniach. Ostatecznie wiec ten uchwalił utworzenie Rady Narodowej jako moralnej przedstawicielki całego społeczeństwa polskiego w obrębie Rzeszy niemieckiej, która obejmie swą działalnością wszystkie dziedziny życia publicznego. Pierwsze konstytucyjne zebranie Rady Narodowej odbyło się 24 IV 1913 roku w Bazarze w Poznaniu. W skład Rady weszło 9 delegatów Centralnego Komitetu Wyborczego oraz 10 delegatów z kół poselskich. Z kolei Przedstawiciele Rady utworzyli Zarząd wybierając na prezesa dra Ludwika Mycielskiego, wiceprezesa ks. dra Antoniego Wolszlegiera, sekretarza dra Bolesława Krysiewicza oraz skarbnika dra Felicjana Niegolewskiego.
Zarząd Rady załatwiał wszystkie sprawy administracyjne poprzez własne biuro. Ponadto utworzono dwa wydziały: kulturalno-oświatowe i społeczno-gospodarcze. Każdy wydział składał się z dwudziestu członków i ze swego grona wybierał własny Zarząd, na czele z prezesem, zastępcą i sekretarzem. Zadaniem wydziału kulturalno-oświatowego miała być obrona i opieka nad młodzieżą i kresami, a społeczno-gospodarczego podniesienie ekonomiczne kraju, obrona ziemi, a także sprawa wychodźstwa sezonowego i ruchu robotniczego. Natomiast działalność polityczna Rady nie została sprecyzowana i ograniczyła się do zbierania materiałów dotyczących życia i działalności Polaków w zaborze pruskim. Materialna baza Rady opierała się na dobrowolnych składkach społeczeństwa.
Działalność Rady Narodowej można podzielić na trzy okresy: I – od chwili jej powstania do wybuchu I wojny światowej (1913-1914), II – lata wojny (1914-1918) i III – pierwsze lata po wyzwoleniu (1919-1921).
W pierwszej fazie pracowały zatwierdzone statutowo wydziały: kulturalno-oświatowy i społeczno-gospodarczy. Szczególnie ten pierwszy wykazał się dużą aktywnością, tworząc komisje: oświatową, zdrowia i kresową o doniosłych zadaniach przeciwdziałania germanizacji Polaków na ziemiach zaboru pruskiego. Wypadki wojenne postawiły przed Radą nowe zadania, dla realizacji których zorganizowała specjalne Komitety Niesienia Pomocy Ofiarom Wojny i Dla Bezdomnych. Komitety te dzięki szeroko prowadzonej akcji składkowej wśród Polaków zaboru pruskiego udzielały z zebranych funduszów doraźnej pomocy i opieki jeńcom, internowanym i uchodźcom z terenów objętych wojną.
Poza tym przy Radzie Narodowej w 1918 roku utworzono Oddział Polskiego Archiwum Wojennego celem zbierania wszelkich materiałów archiwalnych dla przyszłego dziejopisarstwa związanych z wojną i sprawą polską.
Ponadto do czasu ustalenia granic na wschodzie i Śląsku Rada nadal prowadziła akcję przyjścia z pomocą potrzebującym moralną i materialną jaką narzuciła jej potrzeba chwili. Wyrazem tego są nowopowstałe Komitety Pomocy dla Wilna i Lwowa oraz Obrony Śląska. Działalność pierwszego polegała na organizowaniu transportów żywnościowych, pochodzących z darów od Społeczeństwa Wielkopolskiego dla najuboższej ludności dotkniętej wojną na ziemiach wschodnich. Natomiast zadaniem Komitetu Obrony Śląska było budzenie zainteresowania dla spraw śląskich wśród szerokich mas społecznych, moralna i materialna opieka nad emigrantami śląskimi oraz pomoc finansowa, organizacyjna i prawna w plebiscycie na Górnym Śląsku.
Z końcem 1921 roku po trzech latach względnej stabilizacji niepodległego państwa, w wytworzonych nowych warunkach i stosunkach polityczno-społecznych, na ostatnim zebraniu plenarnym członków Rady Narodowej uchwalono jej likwidację.
[Na podstawie wstępu do inwentarza Czesławy Hruszki].
Zespół zawiera ciekawy materiał do historii powstania Rady Narodowej i jej działalności (sygnatura 1-7). Poza tym posiada wiele informacji na temat dziejów wychodźstwa polskiego w Rzeszy Niemieckiej, a także plebiscytu na Górnym Śląsku (sygnatura 194-242), dotyka też problemu Polaków na Warmii i Mazurach. Również w aktach możemy znaleźć materiały o samoobronie społeczeństwa polskiego przed germanizacją i o jego życiu kulturalno-oświatowym i społeczno-gospodarczym pod zaborem pruskim. Dość bogate są też wiadomości o wojnie, o sytuacji w niej Polaków, o niepodległości Państwa i jego granicach. Większość materiału stanowią wycinki prasowe oraz korespondencja i listy obywateli kierowane do Rady zarówno w sprawach osobistych jak i ogólnospołecznych. Wśród nich na szczególną uwagę zasługują rękopisy listów – Henryka Sienkiewicza do Rodaków z 4 maja 1916 z Vevey ze Szwajcarii (sygnatura 153, strona 127) i prezesa Rady Ludwika Mycielskiego do żony zmarłego pisarza, Marii Sienkiewiczowej (sygnatura 166 strona 142). Ponadto w aktach znajdują się listy Wojciecha Korfantego (sygnatura 166 i 179) i wybitnych ówczesnych profesorów Uniwersytetu Lwowskiego – historyka Ludwika Finkla i geografa Eugeniusza Romera (sygnatura 166, 176).
Godnym zainteresowania są również zbiory Archiwum Wojennego (sygnatura 125-135), wśród których znajdują się afisze, druki, odezwy, fotografie związane z wojną światową i sprawą Polski a także odezwa SDKPiL do robotników z 1917 roku.

W zespole zmikrofilmowano 244 j.a. o sygn.: 1-104 (nr O: 69438-69541), 105-212 (nr O: 69543-69650), 213-242 (nr O: 69652-69681), 243 (nr O 69542), 244 (nr O 69651) oraz zdigitalizowano j.a. o sygn.: 56-194, 243
No. Name Units Dates Number of scans
Units without series 1 0
1 Struktura organizacyjna Rady 0 0
1.1 Zarząd Rady - Biuro 14 1912-1921 0
1.2 Zarząd Rady - Dział Finansowy 7 1913-1919 0
1.3 Zarząd Rady - Dział Statystyki 5 1911-1915 0
1.4 Wydział Kulturalno-Oświatowy Rady - Zarząd 8 1913-1920 0
1.5 Wydział Kulturalno-Oświatowy Rady - Komisja Oświatowa 9 1913-1918 0
1.6 Wydział Kulturalno-Oświatowy Rady - Komisja Kresowa 2 1913-1914 0
1.7 Wydział Kulturalno-Oświatowy Rady - Komisja Zdrowia 3 1913-1919 0
1.8 Wydział Społeczno-Gospodarczy Rady 5 1913-1918 0
2 Zbiory tematyczne 0 0
2.1 Działalność polityczno-społeczna w zaborze pruskim 8 1893-1918 420
2.2 Obrona ziemi 5 1913-1920 724
2.3 Stowarzyszenia i organizacje polskie 9 1913-1918 1120
2.4 Emigracje 4 1913-1919 231
2.5 Wiadomości wojenne oraz sprawa niepodległości i granic Polski 23 1913-1921 2615
2.6 Obchody - rocznice 7 1913-1920 799
2.7 Biblioteka i Archiwum 27 1894-1923 2005
3 Komitety 0 0
3.1 Komitet Niesienia Pomocy Ofiarom Wojny 26 1912-1920 3665
Komitet dla Bezdomnych 26 1914-1920 3667
3.3 Komitet Obrony Kresów Wschodnich 9 1919-1921 1074
3.4 Komitet Obrony Śląska - Wydział Ogólny 10 1913-1922 87
3.5 Komitet Obrony Śląska - Wydział Agitacyjny 7 1919-1921 0
3.6 Komitet Obrony Śląska - Wydział Prawny 8 1920-1921 0
3.7 Komitet Obrony Śląska - Wydział Prasowy 6 1920-1922 0
3.8 Komitet Obrony Śląska - Wydział Aprowizacji 2 1919-1921 0
3.9 Komitet Obrony Śląska - Komisja Finansowa 17 1920-1921 0
Show all units in the collection:
Units in series:: 3.2 Komitet dla Bezdomnych
Number of units per page
Reference code Title Dates Number of scans
53/881/0/3.2/159 Dziennik podawczy Komitetu dla Bezdomnych. t. II. 1915-1916 105
53/881/0/3.2/160 Dziennik podawczy Komitetu dla Bezdomnych. t. III. 1916-1918 144
53/881/0/3.2/161 Dary pieniężne dla Bezdomnych. [Wycinki prasowe] 1915-1918 24
53/881/0/3.2/162 Podziękowania w prasie za dary pieniężne dla bezdomnych Polaków. [Wycinki prasowe] 1916-1917 23
53/881/0/3.2/163 Podziękowania w "Dzienniku Kujawskim" za dary pieniężne dla bezdomnych Polaków. [Wycinki prasowe] 1916-1917 22
53/881/0/3.2/164 Podziękowania w prasie za dary pieniężne dla bezdomnych, złożone w Banku Związku Spółek Zarobkowych w Poznaniu. [Wycinki z gazet] 1916-1919 18
53/881/0/3.2/165 Podziękowania w prasie, w gazecie "Robotnik" za dary pieniężne dla bezdomnych. [Wycinki z gazet] 1918 15
53/881/0/3.2/166 Korespondencja różna osób prywatnych o pomoc materialną oraz korespondencja o subwencje dla "Gazety Gdańskiej" i "Gazety Olsztyńskiej". Korespondencja z Komitetem dla Bezdomnych w Berlinie. 1914-1916 269
53/881/0/3.2/167 Korespondencja Polaków przebywających w Berlinie o pomoc materialną 1915 191
53/881/0/3.2/168 Korespondencja Komitetu dla Bezdomnych w Berlinie w sprawie pomocy materialnej dla Polaków w Niemczech. 1915-1919 358
53/881/0/3.2/169 Korespondencja Polaków przebywających w Lipsku i Saksonii w sprawie pomocy materialnej. 1915-1919 205
53/881/0/3.2/170 Korespondencja Polaków przebywających w Monachium w sprawie pomocy materialnej. 1915-1918 328
53/881/0/3.2/171 Korespondencja w sprawie subwencji dla towarzystw dobroczynnych a Galicji oraz pomocy dla bezdomnych. 1915-1918 351
53/881/0/3.2/172 Korespondencja z Komitetem dla Bezdomnych w Galicji w sprawie pomocy materialnej dla bezdomnych. 1918 21
53/881/0/3.2/173 Korespondencja różna dotycząca opieki nad biednymi. 1915-1916 72
1 2

Amount of archival material

248

248

0

3.55

3.55

0.00

Amount of non-archival material

0

0.00

- brak danych -

X

Zapraszamy do testowania nowej odsłony serwisu na szukajwarchiwach.gov.pl!

Przed nami kolejny etap modernizacji. Weź w nim udział – prześlij nam swoje propozycje zmian i nowych funkcjonalności.

Nasz adres znajdziesz w zakładce "Kontakt" na szukajwarchiwach.gov.pl.