Archival resources online szukajwarchiwach.pl

Archiwum Państwowe w Warszawie

Archiwum Państwowe w Warszawie
Previous archive Next archive
36168.12 - brak danych -
2125.0 40
22735 15849

Dyrektor Archiwum
Zastępca Dyrektora

Oddział I - Przechowywania, Zabezpieczania Zasobu i Kwerend

Oddział II - Opracowania Zasobu

Oddział III - Informatyzacji, Digitalizacji i Reprografii

Oddział IV - Nadzoru Archiwalnego

Oddział V - Informacji i Udostępniania


Biuro Obsługi Klienta
Sekretariat Archiwum
Dział Finansowo-Księgowy
Dział Administracyjno-Gospodarczy
Dział Kadr i Szkoleń
Stanowisko ds. Bezpieczeństwa i Higieny Pracy
Stanowisko ds. Funduszy Europejskich
Stanowisko ds. Naukowych
Stanowisko ds. Promocji i Kontaktów z Mediami
Stanowisko ds. Ochrony Ppoż, Obronnych, Zarządzania Kryzysowego – Pełnomocnik ds. Ochrony Informacji Niejawnych

Zastępca Dyrektora ds. Dokumentacji Osobowej i Płacowej
Archiwum Dokumentacji Osobowej i Płacowej w Milanówku
Wieloosobowe Stanowisko ds. Działalności Archiwalnej
Pracownia Masowej Konserwacji Archiwaliów i Profilaktyki Konserwatorskiej
Archiwum Zakładowe

Archiwum Państwowe w Warszawie Oddział w Grodzisku Mazowieckim
Archiwum Państwowe w Warszawie Oddział w Łowiczu
Archiwum Państwowe w Warszawie Oddział w Mławie
Archiwum Państwowe w Warszawie Oddział w Otwocku
Archiwum Państwowe w Warszawie Oddział w Pułtusku

Historia Archiwum Miejskiego nierozerwalnie łączy się z dziejami miasta oraz jego władz. Najstarsza wzmianka o Radzie Miejskiej, pierwszym samorządzie miasta Warszawy, mającym swa siedzibę aż do 1817 r. w murowanym ratuszu na rynku staromiejskim, datowana jest na rok 1376. Dnia 12 lipca 1376 r. książę Janusz Starszy wystawił przywilej na wybudowanie łaźni w Warszawie przy ul. Mostowej. Stanowi on obecnie najstarszy dokument archiwalny dotyczący miasta Warszawy. Pod koniec XIV w. zaczęto też prowadzić księgi miejskie: wójtowskie oraz radzieckie (Rady Miejskiej), wystawiano dokumenty oraz listy, które przechowywano w specjalnych, solidnych skrzyniach z mocnymi zamkami, potem w oddzielnych pomieszczeniach skarbca w ratuszu. Najstarszy znany opis pomieszczeń archiwum miejskiego pochodzi z pierwszego, wydanego w 1643 roku, wierszowanego przewodnika po Warszawie zatytułowanego "Gościniec abo krotkie opisanie Warszawy". Jego autor, Adam Jarzębski, opisując budynek ratusza wspomina również archiwum, nazywając je zgodnie z ówczesnym zwyczajem skarbnicą. Należy zaznaczyć, że do XVIII w. funkcjonowały odrębne archiwa miejskie dla Starej Warszawy, Nowej Warszawy, Pragi, Skaryszewa, co wynikało z ustroju i organizacji miejskich władz na terenie Warszawy. Najstarsza zachowana księga z kancelarii wójtowsko-ławniczej miasta Warszawy pochodzi z lat 1427-1453, zaś z kancelarii radzieckiej od 1447 r.
Przełomową rolę w dziejach Warszawy i jej archiwum odegrało - wniesione do Konstytucji 3 Maja - prawo o miastach ("Miasta nasze królewskie wolne w państwach Rzeczypospolitej") z kwietnia 1791 roku. W kwietniu 1792 roku powołano Archiwum Generalne Miasta Warszawy. Nowoutworzona instytucja miała gromadzić wszystkie akta jednostek administracyjnych wchodzących w skład wielkiej Warszawy. Na czele Archiwum stanął archiwista generalny, Hipolit Lemański. Po połączeniu w całość wszystkich dotychczas działających archiwów miasta Warszawy, rozpoczął się proces scalania warszawskich archiwaliów, ich zabezpieczania, oraz opracowywania. Proces ten został przerwany po zwycięstwie konfederacji targowickiej, do kwietnia 1794 r. Archiwum Generalne przemianowano ponownie na Archiwum Miasta Starej Warszawy.
Do kolejnych zmian w organizacji doszło w 1810 r. za czasów Księstwa Warszawskiego, kiedy to Archiwum Główne Miasta Warszawy uległo podziałowi na Archiwum Akt Dawnych Warszawy, przechowującego akta miejskie wytworzone do 1810 r. oraz Archiwum Główne Magistratu, gromadzące bieżącą dokumentację. Siedzibą Magistratu i Archiwum od 1817 r., po rozebraniu ratusza na Staromiejskim Rynku został pałac Jabłonowskich zlokalizowany przy ul. Senatorskiej 42, w którym ulokowała się również nowa siedziba ratusza miejskiego. W październiku 1863 roku powstańcy podpalili ratusz aby zniszczyć dokumenty mogące ułatwić represje władz carskich. Budynek ratusza spłonął, a wraz z nim spora część zasobu. W czasie odbudowy w latach 1864-1869 Archiwum wraz z władzami miasta przeniesiono do pałacu Namiestnikowskiego. W odbudowanym ratuszu wydzielono specjalnie przygotowane pomieszczenia o powierzchni 330 m kw. na siedzibę Archiwum. W roku 1893 znajdowało się tam około 40.000 woluminów. Oba archiwa działały równolegle do 1871 r. kiedy to połączono je w jedno Archiwum Główne Magistratu, najcenniejsze zaś archiwalia przekazano do Archiwum Ogólnego Krajowego (obecne Archiwum Główne Akt Dawnych).
Jeszcze przed odzyskaniem niepodległości, w 1917 roku zatwierdzono nowy regulamin biurowy Magistratu, w którym powołano Archiwum Główne Magistratu m.st. Warszawy. W 1925 roku powstała specjalna komisja archiwalna pod kierunkiem wiceprezydenta Konrada Ilskiego. Miała ona zreformować działalność Archiwum, lecz niestety prace te nie przyniosły poprawy sytuacji. Dopiero wzrost zainteresowania XIX-wiecznym zasobem historycznym ze strony naukowców sprawił, że w Archiwum zatrudniono historyka - Eugeniusza Szwankowskiego. Wówczas uporządkowano ok. 300 tys. jednostek archiwalnych z lat 1784-1934.
Przełomowy był rok 1935, w którym na "kierownika organizacji archiwów miejskich" powołano pracownika Wojskowego Biura Historycznego, majora Adama W. Englerta. Nowy dyrektor, dzięki życzliwemu poparciu ówczesnego prezydenta Warszawy, Stefana Starzyńskiego, przejął i adaptował na cele archiwalne budynek dawnego Arsenału, przy ul. Długiej 52. Uroczyste otwarcie nowej siedziby odbyło się 29 listopada 1938 roku a Archiwum Miejskie uzyskało wreszcie godny swej rangi budynek, w którym miały być scalone wszystkie historyczne akta Warszawy. Niestety, zamierzeniom tym przeszkodził wybuch wojny. Zasób archiwalny przetrwał oblężenie miasta i okres okupacji. Jednak najcięższe chwile przyszły podczas Powstania Warszawskiego. Pomimo bardzo zaciętych walk, zdołano ogromną część zasobu uratować. Niestety nie na długo. Już po ustaniu walk, 4 listopada 1944 roku, specjalne niemieckie oddziały niszczycielskie, z premedytacją i metodycznie spaliły doszczętnie materiały archiwalne przechowywane w Arsenale.
Po wyzwoleniu Warszawy, już w kwietniu 1945 roku, decyzją prezydenta Warszawy reaktywowano Archiwum Miejskie. Początkowo mieściło się ono w kilku pokojach przy Marszałkowskiej 8. W roku 1955 Archiwum otrzymało odbudowane ze zniszczeń wojennych trzy staromiejskie kamienice (Krzywe Koło 7 i 9, Nowomiejska 12), które już  przez ponad pół wieku stanowią jego główną siedzibę. W czerwcu 1951 roku, na mocy rozporządzenia premiera, Archiwum Miejskie zostało włączone w ogólną strukturę archiwów państwowych i otrzymało nazwę Wojewódzkiego Archiwum Państwowego. W 1975 r. doszło do kolejnej zmiany nazwy archiwum na: Archiwum Państwowe m.st. Warszawy, związanej z nowym podziałem administracyjnym.

Od 7 października 2013 r. Archiwum Państwowe m.st. Warszawy nosi nazwę Archiwum Państwowe w Warszawie. W jego skład wchodzą oddziały zamiejscowe w: Grodzisku Mazowieckim, Łowiczu, Mławie, Otwocku, Pułtusku i Archiwum Dokumentacji Osobowej i Płacowej w Milanówku.