Archival resources online szukajwarchiwach.pl

Związki zawodowe powiatu tomaszowskiego, zamojskiego - zbiór szczątków zespołów

Archiwum Państwowe w Zamościu
- brak danych - 1918-1953
- brak danych - 1918 - 1953
- brak danych - tak
związki zawodowe - - polski
inwentarz książkowy Yes - brak danych -
331/1 Do wybuchu I wojny światowej ordynacja była dobrze prosperującym przedsiębiorstwem. W jej skład wchodziło 156 folwarków podzielonych między trzy klucze ziemskie (godziszowski, księżopolski, zwierzyniecki) i tzw. administrację michałowską. Pracowało w niej 36 młynów, 15 leśnictw, 14 cegielni, 3 browary, 3 wapienniki, 2 tartaki, cukrownia w Klemensowie, fabryka wyrobów drzewnych, wyłuszczarnia nasion, klinkiernia i kamieniołomy. Wojna spowodowała znaczne zniszczenia i straty materialne w majątku ordynacji. W 1922 r. ordynacja liczyła 190279 ha i była największym majątkiem ziemskim II Rzeczypospolitej. Trzy klucze folwarków: godziszowski, księżopolski, zwierzyniecki, były wydzierżawione. We własnej administracji pozostawały: klucz michałowski, folwarki w Zwierzyńcu i Floriance. Podstawą gospodarki ordynacji były lasy o powierzchni 143620 ha, skupione w 15 leśnictwach. Maurycy Klemens Zamoyski, XV ordynat nadzorował majątek przy pomocy zarządców. Do 1933 roku ostatecznie uregulowana została sprawa serwitutów, lecz na pokrycie długów ordynat sprzedał 9700 ha lasów i oddał kilka folwarków. W poł. lat 30-tych ordynacja w oparciu o gospodarkę leśną zaczęła przynosić zyski. Folwarki i zakłady przemysłowe dawały zatrudnienie wielu mieszkańcom. Początkiem powstania Związku Zawodowego Służby Folwarcznej Ordynacji Zamojskiej była fala strajków i protestów robotników rolnych z końcem 1918 roku. Był to wynik niskich zarobków i ogólnego niezadowolenia pracowników właścicieli ziemskich i jako skutek założeń reformy rolnej. Dla tej grupy społecznej pojęcie reformy rolnej oznaczało zabranie ziemianom ich własności i parcelację majątków. Równocześnie likwidacja przedsiębiorstwa rolnego, jakim był folwark, oznaczała zwolnienia dotychczasowych jego pracowników. Ziemi w Polsce było za mało by zadowolić wszystkich zainteresowanych. Wobec powyższego, dla robotników rolnych ważniejsze było wprowadzane w ciągu roku 1919, a dające im przywileje ustawodawstwo pracy, z którego zapisów można było korzystać od razu, nie czekając na wyniki procedur parcelacyjnych zapowiadanych prawem o reformie rolnej. Organami Związku Służby Folwarcznej Ordynacji Zamojskiej był Zarząd, Sąd Polubowny (4 członków) i Komisja Rewizyjna (4 członków). W skład zarządu weszli: Paweł Łabuz (prezes-kowal z folwarku Michalów), Michał Kolano (wiceprezes-elektrotechnik z Michalowa), Walenty Kuranc (sekretarz-ogrodnik z pałacu Klemensów), Jan Margol (zastępca sekretarza- były fornal z folwarku Góry), Józef Matwiejczuk (skarbnik-stróż z folw. Michalów), Tomasz Todys (zastępca skarbnika-mechanik z folwarku Michalów), Michał Błaszczyk (członek zarządu-fornal z folwarku Zawada), Jan Prus (członek zarządu-fornal z folwarku Bodaczów), Andrzej Kozera (członek zarządu-stróż z folw. Bodaczów)
331/2 Związek Zawodowy Pracowników Państwowych Koło w Tomaszowie Lubelskim w latach 1947-1951 miał siedzibę w budynku Starostwa Powiatowego w Tomaszowie Lubelskim. Organy ZZPP: Walne Zgromadzenie, Zarząd z przewodniczącym na czele, Komisja Rewizyjna, Sąd Koleżeński. Związek nosił również nazwy: do 1950 roku Związek Zawodowy Pracowników Państwowych Koło przy Starostwie Powiatowym w Tomaszowie Lubelskim, od 1950 roku Związek Zawodowy Pracowników Państwowych Koło przy Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w Tomaszowie Lubelskim. Celem działalności ZZPP była ochrona interesów zawodowych, socjalnych, finansowych pracowników. Jednostką zwierzchnią Koła w Tomaszowie Lubelskim ZZPP był Zarząd Okręgowy ZZPP w Lublinie i Zarząd Główny ZZPP w Warszawie
331/3 W lipcu 1930 r. powstał jednolity Związek Nauczycielstwa Polskiego. 1 września 1939 r. ZNP został zdelegalizowany przez niemieckie władze okupacyjne, dlatego w październiku 1939 r. związek przekształcił się w konspiracyjną Tajną Organizację Nauczycielską (TON). TON organizowała tajne nauczanie, pomoc dla nauczycieli, ukrywała poszukiwanych przedstawicieli inteligencji, pomagała osadzonym w obozach koncentracyjnych i więzieniach. Budowała struktury na terenie całego Generalnego Gubernatorstwa oraz oddziaływała na terenach przyłączonych do Rzeszy. Związek Nauczycielstwa Polskiego wznowił swoją działalność po zakończeniu II wojny światowej na I Krajowym Zjeździe Delegatów w Bytomiu, który odbył się w dniach 25-28 listopada 1945 r. Podstawą prawną działalności ZNP w tym czasie był Dekret z 6 lutego 1945 r. o utworzeniu rad zakładowych, który w art. 3 m.in. stanowił, że zadaniem rady zakładowej (zarządu oddziału) jest zastępstwo interesów zawodowych pracowników wobec zakładu pracy, wykonywanie nadzoru nad warunkami pracy w granicach przepisów prawnych, umów o pracę, współdziałanie z regulaminami zatrudniania pracowników. W dniach 18-20 marca 1951 r. na III Krajowym Zjeździe Delegatów ZNP uchwalono nowy Statut Związku wprowadzający nazwę „Związek Zawodowy Nauczycielstwa Polskiego”. W zadaniach statutowych Związku położono nacisk na wzmożenie pracy ideologicznej wśród nauczycieli. W strukturze organizacyjnej wprowadzono w miejsce ognisk zakładowe i międzyzakładowe organizacje związkowe. Po wojnie pierwsze posiedzenia Ogniska w Zamościu ZNP odbyły się już 7 sierpnia 1944 r. w Szkole Powszechnej Nr 1 w Zamościu. Pierwsze zebranie organizacyjne Zarządu Oddziału Powiatowego ZNP w Zamościu odbyło się 6 stycznia 1945 r. w Ratuszu, a 8 grudnia 1945 r. powołano Zarząd Oddziału, Komisję Rewizyjną, Sąd Koleżeński i Delegatów. W skład Zarządu weszli także przewodniczący i zastępcy Wydziału Organizacyjnego, Wydziału Pracy Społecznej, Wydziału Pedagogicznego i Wydziału Finansowego Oddziału Powiatowego ZNP. Oddział Powiatowy Związku Nauczycielstwa Polskiego w Zamościu skupiał pracowników oświaty z terenu powiatu zamojskiego. Podlegał Zarządowi Okręgowemu ZNP w Lublinie, zaś sam Oddział stanowił nadrzędne ogniwo organizacyjne dla ognisk działających w szkołach i instytucjach oświatowych z terenu miasta i powiatu zamojskiego. Władzę Oddziału Powiatowego ZNP stanowiły Powiatowe Zjazdy oraz Zarządy Oddziału, powoływane podczas zjazdu, a sprawujące władzę pomiędzy Zjazdami. Przy Zarządzie Oddziału Powiatowego ZNP w Zamościu w różnych okresach jego funkcjonowania istniały sekcje: szkolnictwa zawodowego, szkolnictwa ogólnokształcącego, sekcja bibliotekarzy, sekcja pracowników gospodarczych i obsługi, sekcja wychowania przedszkolnego i sekcja emerytów oraz komisje problemowe: komisja socjalno-bytowa, szkolenia ideologicznego, kulturalno-oświatowa, pedagogiczna, historyczna. Zarząd Oddziału wybierał spośród członków prezydium: prezesa, wiceprezesa (wiceprezesów), sekretarza oraz członków. Prezydium kierowało pracą związkową w okresie między posiedzeniami zarządu oraz reprezentowało Związek na zewnątrz. Praca związkowa polegała przede wszystkim na zapewnieniu odpowiednich warunków socjalno-bytowych nauczycieli zwłaszcza w okresie powojennym. Z inicjatywy Zarządu powstała wtedy Spółdzielnia Samopomocy Nauczycielskiej, która umożliwiała nauczycielom nabywanie podstawowych artykułów codziennego użytku. Przy Zarządzie Oddziału działała Kasa Zapomogowo-Pożyczkowa. Zarząd Główny ZNP w dniu 16 czerwca 1975 r. podjął uchwałę o rozwiązaniu Powiatowych Rad Zakładowych ZNP z dniem 30 czerwca 1975 r.
Związek Służby Folwarcznej Ordynacji Zamojskiej w Zwierzyńcu: wykaz członków zarządu 1918 1 j.a.; Związek Zawodowy Pracowników Państwowych w Tomaszowie Lubelskim: protokoły zebrań 1950-1951 1 j.a.; Związek Nauczycielstwa Polskiego w Zamościu: protokoły zebrań rejonowych 1936-1937, protokoły zebrań, sprawy dyscyplinarne, noty biograficzne działaczy 1944-1953 7 j.a. - brak danych -

Amount of archival material

9

9

0

0.05

0.05

0.00

Amount of non-archival material

0

0.00

- brak danych -

X

Drodzy użytkownicy,

W dniu 31 maja 2021 roku wyłączony zostanie nieaktualizowany od początku 2019 roku serwis www.szukajwarchiwach.pl.

Wobec tego zachęcamy do korzystania z nowej odsłony serwisu dostępnej pod adresem www.szukajwarchiwach.gov.pl.