Archival resources online szukajwarchiwach.pl

Archiwum Państwowe w Zamościu

Archiwum Państwowe w Zamościu
Previous archive Next archive
2449.69 - brak danych -
1013.0 10
3641 900

Oddział Ewidencji, Zabezpieczania, Udostępniania Zasobu i Informacji; Samodzielne stanowisko ds. Nadzoru; Samodzielne stanowisko ds. Opracowania; Samodzielne stanowisko ds. Przechowalnictwa; Samodzielne stanowisko ds. Administracji

Tradycje archiwalne Zamościa, jak wszystko w mieście wielkiego kanclerza i hetmana, sięgają czasów Jana Zamoyskiego. Zamoyski nim został wielkim mężem stanu, politykiem, wodzem – był archiwistą. Jego pierwszą pracą po powrocie z opromienionych doktoratem studiów w Padwie było uporządkowanie archiwum koronnego. Konkretne efekty tamtej pracy pozostają nieznane. Jednak sumienna wiedza, jaką przyszły hetman posiadł o systemie prawnym i funkcjonowaniu Rzeczypospolitej, pożytkowana z wielkim powodzeniem w jego późniejszej karierze świadczy o umiejętności dokładnego studiowania wszelkich dokumentów archiwalnych.
Na przestrzeni ponad dwustu lat w pałacu ordynackim funkcjonowało archiwum rodzinne Zamoyskich.

Własne archiwa prowadziły władze miejskie, Akademia Zamojska, Kapituła Kolegiaty. Nie znamy dokładnie ich organizacji. Zbiory wszystkich trzech w dużej części przetrwały jednak do naszych czasów, niestety, poza Zamościem. W Warszawie i Lublinie znalazły się akta Ordynacji Zamojskiej, w Lublinie archiwa władz miejskich okresu staropolskiego. Archiwalia Akademii, jako prywatnej szkoły znalazły się w zasobie archiwalnym ordynacji. W wyniku dziejowych okoliczności, akta do historii Zamojszczyzny, a zwłaszcza samego Zamościa znaleźć można także w archiwach Krakowa, Lwowa, Wrocławia, Przemyśla, Radomia, Moskwy, Petersburga, Kijowa, Mińska czy Wiednia.
Zinstytucjonalizowane dzieje archiwalne Zamościa są stosunkowo krótkie, ich początki sięgają połowy zeszłego wieku, gdy odgórnymi decyzjami powstała w Polsce sieć kilkudziesięciu archiwów państwowych.

Archiwum Państwowe w Zamościu powstało w sierpniu 1950 r. na podstawie zarządzenia Ministra Oświaty z dnia 21 lipca 1950 roku jako oddział powiatowy Archiwum Państwowego w Lublinie (Dz. Urz. Min. Oświaty nr 19, poz. 253). Na podstawie dekretu Rady Ministrów z 29 marca 1951 r. o archiwach państwowych (Dz. U. Nr 19, poz. 149) oddział przekształcono w Powiatowe Archiwum Państwowe w Zamościu , które do 1975 r. podlegało Wojewódzkiemu Archiwum Państwowemu w Lublinie. Organizatorem i pierwszym kierownikiem powołanego Archiwum był Hipolit Kozioł. W zasobie archiwum znalazły się m.in. akta Archiwum Miejskiego m. Zamościa (ok. 1820-1939). W 1951 r. archiwum objęło działaniem oprócz powiatu zamojskiego także powiat krasnostawski i biłgorajski, a 1952 r. tomaszowski. Zasięg terytorialny w tym kształcie, z wyjątkiem powiatu biłgorajskiego, który przeszedł do zakresu działania utworzonego w 1955 r. Archiwum w Kraśniku utrzymał się do końca 1975 r.


Placówka od początku borykała się z trudnościami lokalowymi. Początkowo przyznano jej pomieszczenia o powierzchni 25 m2 w domu prywatnym przy ul. Grodzkiej 11, dodając stopniowo pomieszczenia na magazyny. W 1967 r. w związku z pracami remontowymi budynku przy tej ulicy Archiwum przeniesiono do pomieszczeń o powierzchni 198 m2 w kamienicy przy ul. Moranda 4. Dotkliwy brak odpowiedniej powierzchni lokalowej stanowił poważną przeszkodę w gromadzeniu i udostępnianiu archiwaliów. Od chwili powstania troszczono się głównie o zabezpieczenie archiwaliów w terenie i ich gromadzenie. Prowadzono też prace związane z naukowym opracowaniem zasobu, udostępnianiem i popularyzacją zbiorów.

W wyniku reformy administracji państwowej Zamość podniesiony został do rangi miasta wojewódzkiego. Do nowego podziału dostosowano sieć archiwalną. Na podstawie zarządzenia nr 4 Ministra Nauki, Szkolnictwa Wyższego i Techniki z 21 stycznia 1976 na bazie Archiwum Powiatowego powstało Wojewódzkie Archiwum Państwowe podległe Naczelnej Dyrekcji Archiwów Państwowych. Objęło ono działalnością teren województwa zamojskiego. Z chwilą utworzenia WAP zwiększyła się obsada personalna z trzech do ośmiu pracowników. W 1983 r. na mocy ustawy o narodowym zasobie archiwalnym i archiwach państwowych Wojewódzkie Archiwum Państwowe przekształcono w Archiwum Państwowe w Zamościu.

W związku z wprowadzeniem nowej struktury administracyjnej państwa zarządzeniem nr 14 Naczelnego Dyrektora Archiwów Państwowych z dnia 7 lipca 1998 r. Archiwum Państwowe w Zamościu objęło zasięgiem dotychczasowy obszar działania obejmujący miasto Zamość, powiaty biłgorajski, hrubieszowski, tomaszowski i zamojski oraz gminy: Gorzków, Izbica, Rudnik i Żółkiewka z pow. krasnostawskiego i gminy: Wysokie i Zakrzew z pow. lubelskiego.

Z uwagi na brak miejsca i złe warunki przechowywania akt archiwum nie mogło w pełni realizować nałożonych ustawą zadań. W wyniku długoletnich starań decyzją Prezydenta Miasta Zamościa z 14 kwietnia 2000 r. Archiwum otrzymało w trwały zarząd część budynku biurowego przy ul. Hrubieszowskiej 69A. Po dokonaniu prac remontowych i modernizacyjnych od 12 lipca 2001 r., stał się on nową siedzibą Archiwum Państwowego w Zamościu. Archiwum posiada 595 m2 powierzchni magazynowej, z której większość wyposażona jest w nowoczesne regały kompaktowe mogące pomieścić ok. ponad 2,2 tys. mb. akt.

List of archive's collections

Liczba zespołów na stronie:
Number Name Dates Number of scans
88/534/0 Prokuratura Rejonowa w Hrubieszowie [1966]1980-1993 0
88/519/0 Urząd Gminy w Potoku Górnym [1968-1972]1973-1990 0
88/454/0 Urząd Gminy w Trzeszczanach [1969-1972]1973-1990 0
88/488/0 Urząd Miejski w Biłgoraju [1969]1972-1990[1991-2014] 0
88/402/0 Urząd Gminy w Dołhobyczowie [1969]1973-1992 0
88/1305/0 Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Biłgoraju [1970-1974]1975-1988 0
88/451/0 Urząd Gminy w Rudniku [1971-1972]1973-1990 0
88/385/0 Urząd Gminy w Łukowej [1971]1972-1990 0
88/453/0 Urząd Gminy w Tarnogrodzie [1972]1973-1990 0
88/457/0 Urząd Gminy w Uchaniach [1972]1973-1992 0
88/1136/0 Wojewódzki Zespół Metodyczny Opieki Zdrowotnej w Zamościu [1972]1975-1999 0
88/1011/0 Sąd Rejonowy w Biłgoraju [1973]1975-2003 0
88/525/0 Gminna Rada Narodowa w Tereszpolu [1976]1984-1990 0
88/588/0 Urząd Rejonowy w Zamościu [1986]1990-1999 0
88/585/0 Urząd Rejonowy w Biłgoraju [1988]1990-1998[2006] 0
1 ... 96 97 98
X

W szukajwarchiwach.gov.pl udostępniliśmy nową wersję wyszukiwarki!

Zachęcamy do jej testowania oraz przesyłania nam propozycji kolejnych zmian i nowych funkcjonalności. Nasz adres znajdziesz w zakładce „Kontakt” na szukajwarchiwach.gov.pl.

Jednocześnie przypominamy, że serwis szukajwarchiwach.pl nie jest rozwijany od lutego 2019 r. – nowe opisy i skany publikowane są wyłącznie w szukajwarchiwach.gov.pl.